Volgens Ackroyd waren het met name Poe’s eigen angsten en zijn morbide gedachten die hij uitwerkte. Zijn eigen leven, zoals het hier beschreven wordt, zou op zichzelf een griezelverhaal zijn, ware het niet dat Poe niet meer terug lijkt te komen na zijn dood als een hardnekkige ‘kwelgeest’ die ook na de dood andere schrijvers van zijn tijd zwart maakt en bekritiseert. Het lijkt erop dat hij bezeten was door een morbide fascinatie voor jonge vrouwen die uiteindelijk de dood zouden vinden in ontplofte longen, ofwel de gevolgen van TBC. Volgens de schrijver heeft dat te maken met de dood van zijn moeder, als gevolg van een vergevorderde infectie met TB. Hij is altijd blijven hunkeren naar de moederlijke aandacht van een vrouw wat hem ook diverse malen een blauwtje laat lopen.

Het dramatische verhaal van Poe wordt chronologisch beschreven. Dit moet een hels karwei zijn geweest omdat Poe bijzonder vaak is verhuisd en in secundaire bronnen beschreven is als of een beschaafde heer, of een dronken zwerver. De waarheid blijkt er niet tussenin te liggen: hij was beide. Poe leed aan Weltschmerz, dat moge duidelijk zijn. Hij verdiende noodgedwongen zijn geld door bij magazines te werken als ‘broodjournalist’ of als eindredacteur. Zijn droom om uiteindelijk een eigen magazine te starten, is maar deels uitgekomen. Periodes wisselde elkaar af waarin hij geprezen en totaal gehaat was.

Gedurende zijn leven werd hij steeds krankzinniger en vond op zijn veertigste –geheel in zijn stijl- een mysterieuze dood. Als je dit boek hebt gelezen, wil je alle verhalen van Poe lezen. Deze biografie voegt een extra dimensie toe aan zijn verhalen. Waarschijnlijk is het meer autobiografisch dan je in eerste instantie zou verwachten. Het is de schrijver bijzonder goed gelukt een waarheidsgetrouwe impressie weer te geven van het trieste leven van de geniale Edgar Allan Poe.

De afgelopen maanden ontpopte Femke Halsema zich als een scherp politiek analyst, die de heersende problemen geloofwaardig onder woorden brengt en visionaire oplossingen ziet: “In deze tijd moet je bereid zijn over je eigen politieke horizon heen te springen”, zo legt ze in De Wereld Draait Door uit aan een getemde Matthijs van Nieuwkerk. Ze geeft daarmee navolging aan haar grote idool Barack Obama en zijn ambitie om boven de partijen uit te stijgen.

Ook in andere opzichten lijkt ze in het voetspoor te willen treden van de Amerikaanse president. Ze weet haar publiek te vinden via alle soorten kanalen. Halsema is niet meer van de televisie af te slaan en al twitterend verwierf ze ruim 33.000 volgers. De website van Groenlinks werd uitgeroepen tot de beste campagnewebsite tijdens de Europese verkiezingen.

Femke Halsema, de felle linkse tante met een vegetarisch tintje, de vrouw wier ogen vuur kunnen spuwen, wat heeft haar zo veranderd? Zijn et de langere haren, het moederschap, of is het simpelweg de jarenlange Kamerervaring waaraan ze de uitstraling van een politieke nestor dankt. Het laatste, denkt collegafractielid Tofik Dibi. “De rust die ze op televisie uitstraalt, kenden wij al van achter de schermen. Ze kan dat nu ook beter publiekelijk overbrengen.” En met die rust dwingt Halsema respect af, zowel in de Kamer als daarbuiten. Zelfs de reaguurders van Geenstijl noemen Halsema naast de meest appetijtelijke vrouw van het parlement, een scherp debater. Inhoudelijk is ze sterk en weet ze de vinger precies op de zere plekken te leggen. Maar optredens als tijdens het spoeddebat over Uruzgan tonen ook haar vermogen om haar verontwaardiging in goed gekozen bewoordingen te kanaliseren.

Daarmee valt Halsema op. Zeker als ze wordt afgezet tegen een overgepassioneerde Agnes Kant. Tijdens het slotdebat woensdagnacht leek Halsema zich daar terdege van bewust. Met een blik waaruit mededogen sprak keek ze naar Agnes Kant die zich verloor in beschuldigingen en vingerwijzen naar rechts. Femke is uitgegroeid tot ‘de koningin van de oppositie’ temidden van haar vrienden Pechtold en Rutte. Maar nu lonkt ze naar regeringsdeelname. Wellicht zelfs met hen.

Kant is ermee gestopt nu. Ik ben er blij mee, en neem mijn petje voor haar af, de verantwoordelijkheid op zich te nemen, nu het haar duidelijk wordt dat de partij onder haar niet zal kunnen groeien. Marijnissen wil niet meer, en van Bommel, mijn favoriet, wil ook niet.

Het is tijd voor een jongere generatie aldus Bommel en zijn generatiegenoten. Ik ben het hier als bijna 50′er niet mee eens. Hij werd meermalen aangezien voor partijleider toen hij de campagne tegen de Europese grondwet voerde samen met andere, soms obscure, partijen. Hij was voor mijn gevoel in zijn element, maar helaas niet beschikbaar toen, en nu. Wat staat de SP nu te doen?

Ik denk dat Marijnissen dit keer, terecht, zich niet langer wil laten gebruiken als boegbeeld voor zijn partij. Het zou vragen oproepen, en hij zal dan wederom voor dictator van de partij worden uitgemaakt. De SP moet naar mijn smaak zoeken naar een afstandelijk analyticus met socialistische sympathieën. Een sausje charisma zou niet gek zijn. Maar hoe komt de SP ze aan iemand van de jongere generatie, wat ze zo graag willen?

SP zoekt leider, uitgezonden door de VPRO, met in de jury:
Jan Mulder
Jan Marijnissen
Nico Dijkshoorn
Felix Rottenberg

Kortom, we laten de De Wereld draait door crew een “SP zoekt…..” serie maken waarbij je met smsjes en telegrammen kan kiezen voor je favoriete kandidaat. Dat lijkt de enige manier om een socialistisch lid van de de jongere generatie een kans te geven de SP leiderschap op zich te nemen.

Voor mij is het zeldzaam om zoveel angst te voelen maar voor sommige mensen (een op de vijf!) is dit iedere dag weer de realiteit. Elke dag is een soort angstdroom waar ze niet aan kunnen ontsnappen doordat de wekker gaat. Zij zijn zo bang voor de buitenwereld dat ze de hele dag bezig zijn met poetsen, hartkloppingen krijgen als ze verderop een auto horen rijden, de deur niet uit durven, alle tegeltjes op de wc moeten tellen omdat er anders iets ergs zal gebeuren, etc.

Dit alles heeft een zeer eenzaam leven als gevolg. Hun persoonlijkheid, wensen, ambities, eigenlijk alles wordt overheerst door de angst. Ze willen wel anders maar kunnen het simpelweg niet. Het is zeer benauwend en belemmert hen in de vrijheid om te kunnen leven zoals zij willen.

Voor zulke pathologische angst zijn er enkele behandelmethoden. De meest bekende en meest gebruikte methoden zijn pillen en cognitieve gedragstherapie. De voor- en nadelen van deze methoden zijn bekend. Maar wat doe je nou als deze methoden geen effect hebben? Tegenwoordig bestaat er ook nog iets dat ‘Deep Brain Stimulation’ heet. Bij deze behandeling plaatst de arts elektroden in de hersenen die continu een impuls geven waardoor bepaalde gebieden in de hersenen gestimuleerd worden.

DBS is nog erg nieuw en de voor- en nadelen zijn dus ook nog niet volledig in kaart gebracht. Enkele van de nadelen kunnen we natuurlijk wel bedenken, zoals infecties, bloedingen en de kosten van de behandeling. Tot nu toe heeft DBS echter ook geweldige resultaten geboekt bij mensen geen effect ondervonden van andere behandelingen. Voor de mensen die voor DBS hebben gekozen, weegt de kans op een leven zwaarder dan de risico?s. Dit is ook niet verwonderlijk als je bedenkt dat de enige mensen die in aanmerking komen voor DBS, mensen zijn waarbij het een kwestie is van leven en dood.

Buiten dat ik het een ontzettend eng idee vind, zie ik absoluut wel in waarom je hiervoor zou willen kiezen. Als ik me een leven voorstel dat continu overheerst en bepaald wordt door angst, dan krijg ik het spontaan benauwd. Ik zou zo niet willen leven en ik ben blij dat de wetenschap langzaam een punt nadert waarbij we mensen met een angststoornis kunnen helpen.

Gaat Deep Brain Stimulation de figuurlijke wekker worden om wakker te kunnen worden uit een permanente angstdroom? Dat moet nog blijken. Toch denk ik dat we een stap in de goeie richting hebben gezet.

Ik wens de mensen die door DBS geholpen zijn mooie dromen toe.

Omdat ik zelf geen sportkijker ben en slechts bij hoge uitzondering zaterdagnacht de overwinning van Mark Tuitert heb mogen genieten, heb ik lang niet alle wedstrijden gekeken. Toch had ik blijkbaar een reden gevonden om te zappen naar Nederland één, waar, ik wist niet eens op welk tijdstip, die avond de tien kilometer gereden zou worden.

Die zaterdag zag ik een vanuit het niets opgekomen winnaar, een verraste Mark Tuitert en vele hossende Nederlandse fans. Het zou wat euforie in je kunnen doen opbloeien, als je voldoende oranjeliefde bezit.

De wedstrijd van dinsdagavond echter, was veel mooier, wat dat betreft. We weten allemaal hoe het is afgelopen (en die ene die onder een steen leefde vanochtend, lees maar niet verder).

Er gebeurde iets heel kleins, iets heel simpels. Sven reed op zijn gebruikelijke, hoge snelheid. Maar hij koos – al dan niet door zijn coach – de verkeerde bocht, hij nam een extra binnenbochtje. Zelf had hij het niet door, dus schaatste hij stug door, nog geveinsd hevig aangemoedigd door zijn coach Kemkers. Ondertussen zijn de oranje-mensen stil, heel stil. De verslaggever kan niet uit over zijn ongeloof. Camera’s blijven lang steken op het overleg van de scheidsrechters. Sven rijdt zijn rit uit met opgeheven armen, kijkt vervolgens verbaasd rond als applaus uitblijft. En loopt Lee vast een triomfronde met zijn vlag om de schouders, als een superman.

Maar Lee is geen superman. Hij heeft heel snel geschaatst en is daarmee wereldkampioen geworden. Dat staat echter wel in de schaduw van een van zijn tegenstanders, met een betere tijd, maar gediskwalificeerd. Wie was er sneller zonder dat kleine bochtje? Die vraag zal eeuwig blijven. Maar meer mensen zullen lange tijd twijfels houden over deze wedstrijd. Niet in de laatste plaats Kemkers, de coach van Sven. Hij staat elk rondje met bordjes vol geheime boodschappen te zwaaien. Heeft hij daardoor Sven in de war gebracht? Verkeerde signalen gegeven? De arme man slaapt vast niet lekker vannacht. Sven zelf is boos, heel boos. Op zichzelf, op alle externe factoren die hij kan bedenken, maar vooral op zijn coach. De oranjefans zijn teleurgesteld. De verwachtingen waren zeer hoog. Sven blijkt toch maar een mens, met vergissingen en blunders.

Dit was geen sport-tv. Dit was soap, drama, tragedie. Ik heb ervan genoten!

Bos glimlacht schalks. “Sorry, Jan Peter. Ik geloof niet dat ik je volg. Volgens mij is het duidelijk dat wij hier bijeen zijn om een besluit te nemen?” Balkenende blijft Bos strak aankijken. “Je hebt het besluit gefrustreerd Wouter, nu is het ook aan jou om met een oplossing te komen.”

Wouter: “Ik heb niets gefrustreerd. De suggestie dat de PvdA akkoord zou gaan met een verlenging van de missie is door hem en hem alleen gewekt.” Bos knikt naar Verhagen, die geen krimp geeft. Bos vervolgt: “Wat had je dan verwacht? Dat wij met een deadline van 1 maart, twee dagen voor de verkiezingen, onze zege aan een verlenging zouden geven? Nee Jan Peter, dat is niet eerlijk. Het CDA heeft zichzelf in deze puinhoop gebracht. Jullie hadden..” Weer een veelbetekenende blik van Bos naar Verhagen. “..nooit de internationale gemeenschap moeten doen geloven dat dit kabinet met een verlenging van de missie akkoord zou gaan. Dus ik kaats de vraag graag terug: Zeg het maar Jan Peter, hoe wil je het nu verder?”

Met kleine oogjes kijkt Balkenende Bos zwijgend tijdlang aan. Bos strijkt zijn haar naar achter. Koenders rommelt wat met papieren. Verhagen fronst. Rouvoet kijkt van het ene gezicht naar het andere, lijkt iets te willen zeggen, slikt dat in, pakt een pen, krabbelt iets op papier, bijt op de pen, legt de pen neer, legt zijn handen in zijn schoot, buigt het hoofd en doet een schietgebedje.

Balkenende: “Goed, dan geef ik je de volgende twee opties. Optie 1: we geven straks samen een persconferentie. Ik begin. Jij zegt daarna dat de ministerraad geen gehoor wilde geven aan je wens om vandaag te besluiten. Dat je hebt ingezien dat dit kabinet niet uit deze kwestie zal komen en dat daarom dit kabinet zijn ontslag zal indienen.” Bos: “En wat zeg jij?” Balkenende: “Dat de PvdA een overhaast besluit verlangt welke niet in het belang van de Afghanen, noch van de Nederlandse militairen is, noch in het belang van Nederland in het aanzien van de internationale politiek en dat daarom het CDA geen gehoor heeft willen geven aan de wens van de PvdA om vandaag gehoor te geven aan diens wens vandaag al met een besluit te komen, in het licht van de zorgvuldigheid die rond dergelijke processen betracht dient te worden.

Bos laat zich niet kennen. “En optie 2?” Balkenende: optie 2 is dat we allebei een beetje buigen. Ik krijg een extra ministerraad eind volgende week opdat ik kan zeggen dat we nieuw overleg hadden met de Navo, en nog een aantal oplossingen hebben doorgekeken. En dat we op basis daarvan uiteindelijk een besluit hebben genomen. Bos: “En dat besluit is?” Balkenende: “Dat we een Nederlandse delegatie in Uruzgan houden die toe zal zien op een degelijke overdracht van onze taken aldaar, een verkapte trainingsmissie, en dat we bovendien ontwikkelingshulp opschroeven.

De ogen van Rouvoet schieten nu van de een naar de ander. De spanning is te snijden. Plots begint hij te lachen. Alle verbaasde hoofden richten zich tot hem. “Wat heb jij nu?” vraagt Koenders. Rouvoet schudt lachend zijn hoofd. “Ik moet denken aan een uitspraak van Frits Wester. Hij zei: Er zijn drie mogelijkheden. 1. Balkenende buigt; 2. Het kabinet valt; 3. Politiek Den Haag komt met een oplossing waar alleen politiek Den Haag op kan komen.

“Hun hebben moeite met veranderingen.” Volgens taalwetenschapper Helen de Hoop zal dit geen ongebruikelijke zin zijn in een college over autisme over een x aantal jaar. Haar observatie is dat ‘hun’ als onderwerp al 100 jaar gebruikt wordt maar dat het nu ook echt in opmars is en dat het niet meer te stoppen is. De commotie die als gevolg daarvan is ontstaan, doet mij realiseren dat het niet alleen de autisten zijn die moeite hebben met veranderingen.

Helaas voor ons mensen zorgt wetenschap continu voor veranderingen en daarmee voor nieuwe angsten. Angst is geen aangenaam gevoel en mensen hebben hier dan ook grote weerstand tegen. Dit verschijnsel is al eeuwen oud, we kunnen bijvoorbeeld denken aan Copernicus en Darwin. En nu dus in het klein bij prof. Helen de Hoop.

Interessant verschil in dezen is dat zowel Copernicus als Darwin met nieuwe ideeën kwamen, terwijl De Hoop in feite alleen maar bevestigt wat er al is. Dat dit verschil in praktijk maar weinig uitmaakt, werd gedemonstreerd door minister Plasterk in De Wereld Draait Door op negen februari. “Ik laat het mooi niet toe!” was zijn reactie. Een reactie die mogelijk niet al te intelligent was, maar wel een die volledig inspeelde op de angst voor deze verandering.

Doen wij (bijvoorbeeld als  wetenschappers) wel genoeg? Wij zijn bezig met verklaren, maar daarmee nemen we de angst niet weg. Zouden we niet ook kunnen – en misschien zelfs wel moeten – proberen om die angst weg te nemen?

Een voorbeeld van wetenschap als ontmanteling van angst is volgens prof. Bais (theoretisch natuurkundige) de ontdekking dat onweer een natuurverschijnsel is. Maar is onweer wel werkelijk minder eng als blijkt dat het een natuurverschijnsel is? Zolang je denkt dat onweer een straf van God is, heeft het een enge kant (een boze God boezemt immers angst in) maar het geeft ook een bepaalde controle: ‘zolang ik goed leef, zal God mij niet straffen’ en soms een gevoel van berusting als het toch fout gaat: ‘het was Gods wil’.

Als de wetenschap ons vertelt dat onweer een willekeurige uiting van de natuur is, zorgt dat naar mijn mening eerder voor meer angst. Pas op het moment dat je gaat uitleggen waarom het geruststellend zou kunnen zijn dat het een natuurverschijnsel is, dat het niet persoonlijk gericht is en dat het nog steeds  mogelijk is om er enige invloed op te uit te oefenen in de vorm van een ‘heidense staaf’, wordt het minder eng.

Om terug te komen op mijn eigen voorbeeld: Als mens merk ik dat ook ik moeite heb met het accepteren van taalveranderingen zoals ‘hun hebben’, als taalwetenschapper in spe kan ik echter beredeneren dat de angst voor deze verandering niet terecht is. De taal verloedert niet door een verandering zoals deze, het is nog steeds mogelijk om je identiteit te laten zien en op gebied van communicatie is het eerder een voordeel dan een nadeel. Deze dingen weet ik alleen omdat mij geleerd wordt zo te denken. Voor mij is het wel een geruststelling maar niet iedereen leert zo te denken.

Prof. Bais ziet het rationeel denken en verklaren als ontmanteling van angst. Ik denk dat verklaren alleen niet genoeg is. Verklaren dat onweer een natuurverschijnsel is, is niet genoeg. Verklaren dat het eigenlijk logisch is dat mensen ‘hun hebben’ zeggen, is niet genoeg. Om de angst bij het grote publiek weg te nemen, moeten we een vollediger plaatje geven. Ik ben van mening dat we als wetenschappers ook de taak hebben om die angst weg te nemen. Wij zijn uiteindelijk degene met de kennis, nietwaar?

Het IPCC is een politieke organisatie die deel is van de VN. Het IPCC gebruikt werk van wetenschappers om in feite een uit de kluiten gewassen samenvatting te maken van al het werk dat gedaan is op het gebied van klimaatverandering. Deze samenvatting, een rapport, wordt veel gebruikt door beleidmakers over de hele wereld. De klimaatwetenschap is erg jong vergeleken met andere, gevestigde wetenschappen zoals natuurkunde of scheikunde. Kwantitatieve kennis in dit vakgebied kan pas sinds eind jaren tachtig beschreven worden met modellen. Het IPCC is dan ook pas opgericht in 1988. Het IPCC brengt regelmatig een nieuw rapport uit, omdat de ontwikkelingen in deze jonge wetenschap erg snel gaan. Het laatste rapport stamt uit 2007. In datzelfde jaar is ook besloten, ondanks de vele kritiek, de Nobelprijs voor de Vrede aan het IPCC en Al Gore uit te reiken.

Laten we eerst eens kijken waar de ophef over opwarming van de aarde vandaan komt. Zonder in detail te treden met formules zal ik proberen het broeikaseffect uit te leggen. De energiehuishouding van een planeet is een evenwicht. Als er evenveel energie in gaat als er uit komt, blijft de temperatuur gelijk. De energie die binnenkomt is zonlicht en de energie die eruit gaat is infrarode straling van de aarde. Dit evenwicht zorgt ervoor dat de aarde een temperatuur zou moeten hebben van circa -18 °C. De temperatuur van de aarde is echter zo’n 15 °C. Dit wordt veroorzaakt door het broeikaseffect; onze atmosfeer is redelijk transparant voor het inkomende zonlicht, maar absorbeert de uitgestraalde infrarode straling van de aarde sterk. Dit is een gedrag dat door natuurkundige wetten (bijvoorbeeld de kwantummechanica) wordt beschreven. Doordat de uitgestraalde energie wordt geabsorbeerd, verlaat deze energie de aarde niet maar blijft deze bij het oppervlak. Het evenwicht is verstoord. Pas als de aarde voldoende opwarmt, waardoor deze meer infrarode straling uitzendt en er dus meer infrarode straling door de atmosfeer heen komt, zal het in-uitevenwicht zich herstellen. Dit effect verhoogt de temperatuur van -18 °C naar 15 °C en maakt onze planeet leefbaar; het broeikaseffect is een noodzakelijkheid om de aangename temperatuur die we ervaren in stand te houden.

Illustratie van het broeikaseffect.

De reden dat de atmosfeer het zonlicht doorlaat, maar infrarode straling niet, wordt veroorzaakt door de zogenaamde spoorgassen. Deze gassen bevinden zich in kleine hoeveelheden in de atmosfeer. De atmosfeer bestaat grotendeels uit stikstof en zuurstof, voor zo’n 99,0%. Deze gassen hebben geen interactie met het zonlicht en de straling van de aarde, maar andere gassen wel. Bijvoorbeeld de spoorgassen koolstofdioxide, methaan, water en CFK’s hebben allemaal de eigenschap een zogenaamd broeikasgas te zijn. Zij zorgen voor de temperatuur die nu heerst op aarde. Als echter de concentratie van een van deze gassen verandert, verstoor je het evenwicht met als gevolg dat de temperatuur kan veranderen. Bijvoorbeeld koolstofdioxide, methaan en CFK’s zijn stoffen die de mensheid de afgelopen honderdvijftig jaar in grote mate heeft uigestoten, door bijvoorbeeld industrialisatie en ontbossing. Dit zorgt voor een verhoging van de concentratie van deze gassen.

De natuur is natuurlijk niet zomaar uit balans, er zijn verschillende buffersystemen aanwezig. Zo kan de oceaan bijvoorbeeld als buffer voor koolstofdioxide dienen: de verhoging van de concetratie wordt gedempt. Een ander voorbeeld zijn wolken; een verhoging van de temperatuur zal meer waterdamp creëeren waardoor er wolken ontstaan, die zonlicht reflecteren. Echter, de groter wordende snelheid waarmee wij deze gassen uitstoten zal onvermijdelijk het evenwicht verstoren. Een lichte temperatuurstijging is reeds waargenomen; het versterkte broeikaseffect. Er is een hele duidelijke link tussen mensenlijk handelen, het toenemen van de hoeveelheid broeikasgassen en een stijging van de temperatuur van de aarde. Er zijn veel factoren die mede dit evenwicht bepalen, maar het is zeker dat de invloed van mensen verstorend is op dit evenwicht. Er is daarom alle reden om ons zorgen te maken over de invloed die wij verder hebben op ons klimaat. Het staat vast dat de huidige mate van het uitstoten van broeikasgassen sneller gaat dan de natuur deze gassen afbreekt of opneemt en dat dit voor een probleem zal zorgen.

Concentratie koolstofdioxide in de atmosfeer (kijk uit voor de misleidende asindeling).

Waar gaat het IPCC dan de fout in? Om politici te overtuigen is het nodig met beeldende gevolgen te komen. Dat de concentratie koolstofdioxide verdubbelt zal een politicus vaak weinig zeggen. Dat de gletsjers van de Himalaya (gemiddeld over meerdere jaren) sneller smelten dan ze groeien en daarom verdwijnen, is meer beeldend. Of dat veel zeedieren het zuurder (vanwege de opname van koolstofdioxide) en warmer worden van de oceaan niet zullen overleven. Daar is het IPCC de fout in gegaan. De complexiteit van het klimaatsysteem combineren met zulke voorspellingen zorgt voor onbetrouwbare resultaten. Het zal niet mogelijk zijn om te vertellen hoeveel de zeespiegel precies stijgt of in welk jaar er geen gletsjers meer zijn. Al dan niet met politieke motieven blijkt de IPCC hierover onjuiste informatie te hebben verstrekt en zal daarom zeer kritisch moeten kijken naar hoe ze hun rapporten creëeren.

Het IPCC is echter een politieke organisatie. Falen van deze organisatie is geen reden om de klimaatwetenschap niet meer serieus te nemen. Er is een hele duidelijke, theoretische basis voor de modellen die worden gebruikt, getoetst met experimenten. Als je daar aan twijfelt kan ik je wel wat studieboeken aanraden. De kritiek op het IPCC is volledig terecht, maar daarmee verandert niet de boodschap die het IPCC uitdraagt. De mensheid moet zijn verantwoordelijkheid nemen en zijn verstorende invloed op de atmosfeer beperken. Dit is goed mogelijk. De concentratie CFK’s nam gedurende de 20e eeuw schrikbarend toe, maar neemt de afgelopen jaren weer af. Dit is het gevolg van het Montreal-protocol; in 1989 is overeengekomen het gebruik van CFK’s terug te dringen, omdat deze de ozonlaag sterk aantasten, wat schadelijk is voor mens en natuur.

Concentratie CFK’s in de atmosfeer uitgedrukt in ‘chloorequivalenten’.

De mens heeft dus invloed op de uitstoot van gassen in de atmosfeer en laat dit dus vooral de boodschap zijn in een debat over het klimaat. Toevallig is de oplossing voor het hierboven beschreven probleem ook meteen een oplossing voor de beperkt voorradige fossiele brandstoffen; duurzame energieopwekking. Alle reden dus om aan de slag te gaan.

Amsterdam – “Zou je je pakje sigaretten weg willen leggen? Dat is natuurlijk niet de bedoeling.” Aldus de jongen achter de toonbank in de Rokerij, een coffeeshop in de Jordaan, afgelopen woensdagavond. Zijn baas heeft hem te kennen gegeven dat de regels gewoon moeten worden nageleefd. Hij wil geen moeilijkheden. Maar een jointje, ook met tabak, kan dan weer wel. Zo blijkt als het personeelslid zelf een dikke toeter opsteekt.

In de coffeeshop zijn enkele tweetallen neergestreken op oosterse kussens. Een koppel giechelende Amerikaanse meisjes betasten een waterpijp en elkaar, een stel met Vlaamse tongval bestudeert de uitgebreide menukaart en helemaal achterin doorgrondt een jongen met een zwart/paarse hanenkam met zijn vriendin het leven. De jongen achter de toonbank overziet het gemoedelijk geheel. Tot hij na een paar hijsen van zijn joint in een lange tirade ontsteekt over de overheid die iedereen van alles oplegt en zich overal maar mee bemoeit.

De coffeeshop ligt inderdaad van alle kanten onder vuur. Minister van Volksgezondheid Ab Klink wil een rookverbod, politiecommissaris Max Daniel vindt dat het voorportalen van criminaliteit zijn, en de Tweede Kamer buigt zich opnieuw over de hoofdlijnen van het drugsbeleid.

Maar in december kwam de Vereniging voor Cannabis Consumenten (VVCC) in opstand. De vereniging, die in 2008 is opgericht en ‘zich hard maakt voor de belangen van de cannabis consument’, bood de Tweede Kamer in december een petitie aan tegen het rookverbod in coffeeshops. Met 35.000 handtekeningen wilde de VVCC aantonen dat het rookverbod de sociale functie van coffeeshops ondermijnt al was het maar vanwege  de daardoor noodzakelijke afscheiding tussen personeel en klanten.

Ook in coffeeshop Biba, een straatje verderop, lag de petitie. Het interieur wordt verbouwd en de shop trekt daarom momenteel minder klanten. “De meeste mensen komen na het werk, om te ontspannen,” vertelt de eigenaar, een jonge versie van Obama. Relaxt staat hij in zijn verder lege zaak. “Hier mogen ze nog gewoon roken, maar misschien dat er op termijn ook wel een afscheiding komt voor de klanten.” De bar ligt achterin de coffeeshop, een glazen wand zou het personeel zonder al te veel kunst- en vliegwerk inderdaad van het zitgedeelte kunnen scheiden. “Met mijn vaste klanten maak ik vaak een praatje, nu komen ze nog gezellig aan de bar zitten. Met een jointje is het ook lekker samen filosoferen hè.”

Maar een echt sociale coffeeshop, die schijnt verderop in de straat te zijn: K.Marong. Door de ruit van de zaak is de toonbank amper te zien vanwege alle prullaria en snuisterijen die zijn uitgestald. Binnen bevinden zich twee donkere mannen, een oudere en een jonge, een Italiaanse vrouw van in de vijftig, en een poes. Ze hebben zich rond een houten tafel geschaard met kranten en koffie. Op de achtergrond zoemt reggae-muziek en loeit een ouderwetse kachel. De oudere man is de eigenaar van de tent, samen met zijn vrouw, die thuis is. Hij komt uit Afrika, en spreekt Engels. Uit alles blijkt dat hij erg trots is op zijn zaakje. En jazeker is het hier een ontmoetingsplek. Mensen uit allerlei landen raken met elkaar aan de praat. “Het is beter dan in de kroeg. De klanten zijn relaxter. En omdat ze nuchter zijn, ook niet agressief. Iedereen praat een beetje met iedereen, niet alleen maar met zijn eigen vrienden.”

Is dit nu de sociale functie waar het VVCC op doelde? Tom Selevsek, secretaris van de vereniging zegt dat het natuurlijk verschilt per coffeeshop. “De oorspronkelijke doelgroep, jongere mensen die drugs willen proberen, heeft baat bij personeel dat de boel in de gaten kan houden, niet gehinderd door een afscheiding.”

Maar de werknemer in de eerste coffeeshop had dat nog niet zo bekeken. “Ach”, verzucht hij uiteindelijk, verborgen achter een rookpluim. “Ik weet het ook niet. Al die meningen altijd maar.”