28 januari 2009
Weg met die kennis
Een trend is gaande in onderwijsland, al enige tientallen jaren lang. Elke paar jaar komt er een nieuwe onderwijsminister, en die brengt het idee met zich mee dat er iets moet veranderen in het Nederlandse onderwijs (ik noem een Tweede Fase, nu de nieuwe Tweede Fase). Er komen plannen om de hele boel om te gooien, onderwijzers weten niet meer wat voor les ze moeten geven, leerlingen worden boos, en net als iedereen begint te wennen en zijn verzet wil staken, komt de volgende minister aan de macht. Et cetera.
Vandaag de dag is het thema in het scheikundeonderwijs bijvoorbeeld ‘context-concept’. In normaal Nederlands betekent dit dat de leerlingen op de middelbare school zelf het vak moeten ontdekken. Want, zo zeggen de ontwikkelaars, de kinderen van nu zijn gewend aan een ‘dynamische’ leefomgeving, en
dan kun je natuurlijk niet volstaan met een ouderwets medium als een boek, met al die letters en woorden. Nee, schrap het boek en geef de leerlingen een computer. Ze moeten zelf op het internet zoeken naar de antwoorden op hun vragen (Plasterk wil deze onderwijsvorm het liefst overal invoeren). Het onderwijs wordt gegeven in lesmodules, geen hoofstukken. Elke module heeft dan een eigen thema, denk aan iets spannends als CSI of een brandstofcel, en de leraren zullen een sturende taak krijgen zodat de leerlingen goed op eigen houtje de basis van de scheikunde kunnen ontdekken. Zie bijvoorbeeld de prachtige bloem hiernaast, met het volgende bijschrift:
Deze bloem vat de vernieuwingen samen. Onderwijs en toetsing zijn gebaseerd op een wisselwerking tussen contexten en concepten. In maatschappelijke, experimentele, theoretische en beroepsgerichte contexten (groen) gaat het om scheikundige toepassingen, producten en innovatie (geel). Dit is altijd een wisselwerking tussen macroscopische en moleculaire eigenschappen van stoffen en materialen (blauw). De moleculaire opbouw vormt de basis van de moleculaire eigenschappen (roze).
Maar hier ben ik het natuurlijk niet mee eens. Deze vernieuwingen zijn van een verschrikkelijk soort. Ze zijn bedoeld om het onderwijs leuker te maken, om meer leerlingen voor het beta-onderwijs te winnen, zodat ze ooit hopelijk een exacte studie gaan volgen. Immers, de Nederlandse overheid wil niks liever dan ons land omtoveren tot een kennisland, met heel veel slimme mensen. Alleen jammer dat een golf nieuwe exacte studenten niet het gewenste gevolg zal hebben. Studenten hebben een grote mond, en hun ouders ook. Iedereen moet op de universiteit kunnen studeren. Als te weinig studenten hun vakken halen, dan zijn de vakken te moeilijk, niet de studenten te dom. Ik zie in mijn eigen omgeving dat het niveau elk jaar daalt. Maar het opmerkelijkst is nog de mentaliteitsverandering. Het beeld heerst dat het de bedoeling is om een opleiding af te ronden, terwijl de wil om te weten een hondervoudig betere drijfveer zou zijn. De overgrote meerderheid van de middelbare scholieren helemaal niet geinteresseerd in het ‘ontdekken’ van de scheikunde, zij stellen zich de vraag niet hoe de materie in elkaar zit. Dat hoeft ook niet, er zijn goede studies voor iedereen. Maar het zijn juist de ongeinteresseerden voor wie je het vak leuker maakt, en dat zijn nou net degenen voor wie je het niet hoeft te doen. De beta-liefhebbers doe je geen plezier met dit soort onderwijs, sterker nog, je belemmert hun leerproces.
De lichting scheikundestudenten van over paar jaar zal misschien heel erg goed zijn in informatie vergaren van internet en samenwerken, maar ze zijn doodgeknuffeld. Als je slimme mensen wilt, moet je ze leren nadenken. Maar voor degelijk denken heb je achtergrond nodig. Scheikunde omvat verschrikkelijk veel theorieen en begrippen, die je goed zult moeten beheersen voor je iets zinnigs kunt zeggen. Het allermeest heb je aan de harde droge feitenkennis, de formules en regeltjes uit de stoffige boeken. Ze stellen je in staat om snel na te denken en problemen te doorzien. Nu aan dat soort dingen minder waarde wordt gehecht, zal blijken dat het toekomstige studenten aan parate kennis ontbreekt, het universitair onderwijs moet een tandje lager, en langzaam worden de Msc’s dommer. Weg kennisland.
Ik durf het aan een voorspelling te plaatsen. Over een jaar of vijf/zes komen er stemmen uit de middelbare scholen die zeggen dat de vernieuwingen niet werken, dat die ontdekkingsdrang van leerlingen een beetje te optimisch is ingeschat. De opvolger van Plasterk bedenkt dat leraren meer vrijheid moeten krijgen, en dat de overheid alleen nog de eindexamentermen oplegt. Leraren mogen zelf hun boeken kiezen, en worden aangemoedigd om hun leerlingen nieuwsgierig te maken naar meer kennis, waarvoor zij kunnen doorsturen naar een universiteit. Met een beetje geluk wordt er ook nog een intake-testje afgenomen bij binnenkomst op de universiteit. Alleen dan krijg je slimme mensen die kunnen concurreren met buitenlandse topuniversiteiten.
Jammer dat er eerst nog een paar kalfjes moeten verdrinken voordat die diepe put van het context-conceptonderwijs weer kan worden dichtgegooid.
Deze keer (woensdag 28 januari 2009) geheel verzorgd door Joen.
Op 28 januari 2009 om 12:28 zei Mathijs :
Helemaal met je eens Joen. Deze aanpak is geheel verkeerd. Verveel me alsjeblieft niet met context-concept-bloemen, maar leer me scheikunde. Er wordt inderdaad gefocust op de verkeerde mensen. Je moet scheikunde niet anders laten lijken dan het is, dan stel je de afkeer van het vak alleen maar langer uit. Als je scheikundige wilt worden, moet je gewoon ooit die droge theorie behappen en dan heb je niets aan je bloemetje.
En het is niet alleen bij scheikunde zo, op erg veel plaatsen (vooral beta-gericht) in het onderwijs kom je deze problemen tegen. Ik noem iets met wiskunde en PABO (maar eigenlijk kan je gewoon wiskunde en een willekeurige opleiding noemen). Het niveau van het VWO gaat omlaag, omdat iedereen VWO moet kunnen doen. En dit zorgt voor problemen bij aanvang op de universiteit. Deze vernieuwing maakt dat alleen erger. Het lijkt een taboe om HAVO te doen, daar moeten mensen van af stappen.
Ik hoor wel eens dat ‘wij’ (jongeren van nu) de ‘mislukte generatie’ zijn, wat ik altijd een beetje loze bewering vind. Maar wat betreft het onderwijs denk ik dat er wel een kern van waarheid in zit. Waarom is er niets geleerd van afgelopen jaren van mislukte onderwijshervormingen en bedenkt men nu niet gewoon dat het niet goed is krampachtig het onderwijs een bepaalde richting in te duwen?
Op 28 januari 2009 om 19:07 zei Hedwich :
Hoe kan een mens met hersenfunctie nu oprecht denken dat scholieren alles beter zelf kunnen uitzoeken op het internet. Als dat de beste manier was had dat vroeger in de bibliotheek ook al gekund, en waren er nooit leraren uitgevonden. *Denkt aan Socrates’ wantrouwen voor het geschreven woord* En Mathijs, wij zijn niet echt een verloren generatie, daar zag ik laatst iets over op tv, zij die het kunnen weten vinden ons juist een positieve, nieuwe generatie, die weer gelooft in het opbouwen van nieuwe dingen. Als ik mijn persoonlijke held en wereldredder vrij mag citeren: ‘We will restore science to its rightful place!’ Amen
Op 15 februari 2009 om 14:17 zei Alan :
Men is bang voor harde kennis?
Creatief- en kritisch denken horen vakken apart te zijn.
Klassieke boeken moeten weer (kritisch/begripvol) gelezen worden, ze hebben de tand des tijds niet voor niks doorstaan.
Inzicht is belangrijker dan kennis stampen.
Op 15 februari 2009 om 22:09 zei Joen :
@Alan: Creatieve inzichten zijn inderdaad essentieel voor een gestage toenamen van kennis, maar vergeet niet dat je zonder degelijk feitenkennis geen zinnig woord kunt zeggen. Je zult je zeer bewust moeten zijn van alle dingen die er op een vakgebied zijn bedacht voor jou, dan pas kun je iets vernieuwends bedenken.
Eerst maar eens stampen, dan pas de ruimte geven.
Op 16 februari 2009 om 15:46 zei Alan :
Ja, stampen van kennis hoort erbij, ik kwam hierboven tegenstrijdig over.
Omgaan met de kennis dat voor ons is bedacht moet meer aandacht aan worden besteed.
Ook begrijpend lezen op het middelbaar onderwijs als vak apart.
die bloem in het artikel komt over als een marketingtruuk, net zoals het ikb logo
Op 16 februari 2009 om 15:56 zei Alan :
had eerst niet het hele artikel gelezen, maar je hebt gelijk wat je hebt geschreven.: parate kennis en dan leren nadenken.