18 januari 2009
Patenten: contraproductief en restrictief
Er is al een paar jaar een discussie gaande over softwarepatenten. Voor wie er wat verstand van heeft, is dit een hele duidelijke zaak; ze zouden niet moeten bestaan. Ik zou dit door willen trekken naar alle patenten.
Waarom patenten?
Het idee achter patenten is dat mensen het alleenrecht hebben op hun ideeën. Ik vind dat een verkeerd uitgangspunt. Ten eerste is het idee waarschijnlijk niet nieuw, maar is het gewoon nog niet gepatenteerd en ten tweede zie ik niet in waarom iemand een idee zou mogen bezitten. Een idee komt niet zomaar uit de lucht vallen, er is altijd een aanleiding voor en vaak moet de mogelijkheid geschapen worden om een idee te krijgen. Er moet bijvoorbeeld eerst een motor zijn uitgevonden om op het idee van een injectiemotor te komen. Je kan je dus afvragen in hoeverre er andere mensen bij een dergelijke uitvinding betrokken zijn; de uitvinder van de originele motor, de uitvinder van het gieten van ijzer, de uitvinder van het wiel, …
Softwarepatenten
Het probleem met softwarepatenten is dat je op elk simpel stukje code een patent kan aanvragen; een printfunctie bijvoorbeeld (om iets op het scherm te zetten). Zodoende kan je programmeren onmogelijk maken zonder dat er enorm veel geld moet worden uitgegeven aan dit soort onzin. Je kan een patent aanvragen voor een zogenaamd ‘algoritme’, dit is een ander woord voor recept. Er is een probleem en door dit recept af te werken kom je tot een oplossing. Het probleem is alleen dat het optellen van 2 getallen ook door middel van een algoritme wordt gedaan. Waar de grens getrokken moet worden is compleet onduidelijk. Er heeft jaren lang een patent gezeten op het GIF-formaat (bepaalde type plaatjes). Het algoritme om deze plaatjes te maken en te lezen was algemeen bekend. Toch moest je geld betalen om deze techniek te kunnen gebruiken. Als reactie hierop is het PNG-formaat bedacht, dat wel helemaal vrij was. Ondertussen is dit patent trouwens verlopen.
Farmacie
Een veel gebruikt argument voor patenten is dat het in de farmaceutische industrie wel zou werken. Ik ben het volstrekt niet eens met deze bewering. De farmaceutische industrie is juist een voorbeeld waaruit blijkt dat het absoluut niet werkt. Zo hebben we bijvoorbeeld al jaren prima AIDS remmers, maar ze worden duur verkocht omdat ze niet nagemaakt mogen worden. Dit komt weer omdat er een patent op ligt. Ondertussen sterft de helft van de bevolking van Afrika aan deze ziekte, maar dan halen de heren en dames patenthouders hun schouders op. Eerst zoveel mogelijk geld verdienen totdat het patent verlopen is, daarna gaan we wel echt mensen redden. Een aankomend farmaceut zou zich de ogen uit zijn kop schamen bij het horen van een dergelijke redenatie (ik word toch opgeleid om mensen te redden?), maar voor hij of zij is afgestudeerd, wordt er net zo over gedacht (geld gaat voor).
Natuurlijk is het wel zo dat er veel tijd en geld wordt geïnvesteerd in het testen van nieuwe medicijnen, maar waarom zouden deze instituten niet door de overheid betaald kunnen worden? Het idee van marktwerking is toch al hopeloos verouderd. Dit kunnen we zien aan de nieuwste ontwikkelingen in het bankwezen. Zowel in Europa als in Amerika (van alle landen) worden banken opgekocht of er worden enorme bedragen in de economie geïnjecteerd. Dit is allemaal nodig omdat de vrije markt er een potje van heeft gemaakt. Met een goed bureaucratisch orgaan die op de voortgang toeziet is het prima mogelijk om dergelijke instituten draaiende te houden, daar is echt geen concurrentie voor nodig. Als klap op de vuurpijl kunnen de gemaakte medicijnen al meteen tegen kostprijs op de markt gebracht worden.
Het bestaan van patenten heeft juist een averechtse uitwerking op de innovativiteit. Het is bedoeld om de inkomsten van een uitvinder te beschermen, maar de uitwerking is dat andere uitvinders hun werk niet kunnen doen. De persoon die het patent heeft is maar ten dele echt te danken voor de nieuwe uitvinding, maar houdt wel de rest van de vooruitgang tegen. Afschaffen dus.
Deze keer (zondag 18 januari 2009) geheel verzorgd door Jerry.
Op 18 januari 2009 om 13:00 zei Mathijs :
Ik ben het helemaal met je eens Jerry. Ik zou -iets afwijkend van je artikel- het graag doortrekken naar het auteursrecht, wat naar mijn mening flink beperkt zou mogen worden. Als je besluit een werk te publiceren, zou je in moeten stemmen met vrije verspreiding. Het is toch een bekrompen gedachten dat alleen jij een bepaald beeld zou mogen laten zien, maar ik het niet aan mijn buurman mag laten zien. Zolang je -als de maker dat wenst- de naam van de maker vermeldt en geen geld over de rug van de maker verdient, zou het toegestaan moeten zijn informatie vrij te verspreiden. Als ik ergens een foto publiceer, mag die van mij eindeloos verspreid worden zonder mij in te lichten, dat vind ik juist hip.
Op 18 januari 2009 om 13:07 zei Joen :
Ik denk dat patenten een manier zijn om onderzoek te stimuleren. Als bedrijf ga je niet zo snel jaren onderzoek doen naar een of ander medicijn, of techniek, of apparaat, als je weet dat je er waarschijnlijk niks aan kunt verdienen. Er is altijd wel een Chinees bedrijfje dat het goedkoper kan.
Nou ben ik het met je eens dat de farmaceutische bedrijven geregeld onethische beslissingen nemen omwille van geld. Dat ze schandalig veel geld vragen voor hun medicijnen, en alleen onderzoek willen doen naar ziekten waar ze wat aan kunnen verdienen. En softwarepatenten zie ik het nut ook niet zo van. In de praktijk blijkt dat opensource software heel goed spul is, en dat allemaal gratis. Lang leve Linux.
Op 19 januari 2009 om 19:53 zei Frank :
@Mathijs: wel zolang jouw naam bij de foto vermeld wordt neem ik aan?
Verder sta ik nogal ambigu tegenover patenten, vooral in de farmacie. Zonder patenten willen bedrijven gewoon geen investeringen maken, het is een zekerheid dat de gemaakte investeringen terugverdiend kunnen worden. En ook op creatieve uitingen kan ik het me wel voorstellen. Ik zou het niet tof vinden als iets wat ik gemaakt heb ergens anders staat met een andere naam eronder. Sorry, maar zo groot is mijn ego nou eenmaal blijkaar
Op 19 januari 2009 om 23:24 zei Mathijs :
@Frank: als ik mijn naam bij mijn foto vermeld, zou ik het fijn vinden als dat bij verspreiding ook wordt gedaan. Ik publiceer alleen vrijwel altijd zonder naam, dan vind ik het prima als het ook zonder naam verspreid wordt. En ik deel je mening dat als jij (met naam) een stuk schrijf, het niet tof is als iemand zijn naam eronder zet en het ergens anders plaatst. Maar ik doelde erop dat het vrij zou moeten zijn om jouw stuk te verspreiden met jouw naam eronder.
Op 20 januari 2009 om 7:42 zei Frank :
@Mathijs: alsof iedereen zich daaraan houdt, naam/bronvermelding. En zelfs met naamvermelding zou ik wel van te voren graag willen weten wáár en bij wie iets terecht komt. Dat ik niet opeens in de Taptoe of de Revu sta ofzo. Er is niets mis met toestemming moeten vragen, en er is ook niets mis met die niet altijd geven.
Op 20 januari 2009 om 10:18 zei Ellen :
Het is wel duidelijk dat je totaal geen idee hebt hoe de ontwikkeling van een medicijn tot stand komt. Het kost meer dan 10 miljoen om tot de ontwikkeling van een medicijn te komen (en dan zijn er nog een hoop investeringen in medicijnen, die uiteindelijk in de laatste fase van het onderzoek het niet halen… weer 8 miljoen naar de maan die je uiteindelijk niet terug kunt verdienen). Als de farmaceutische industrie geen patent mag voeren, leidt het uiteindelijk verlies. Dan kan er ook geen nieuw medicijn meer ontwikkeld worden. Patenten zijn nodig om de farmaceutische industrie te stimuleren enorm veel geld te investeren in de ontwikkeling van een potentieel nieuw medicijn. Als ze dat niet meer kunnen of niet meer willen zijn de gevolgen duidelijk:ook geen nieuwe AIDSremmers. Een patent loopt trouwens maar tien jaar. Daarna mag iedereen die niet slim genoeg is of geen geld genoeg heeft om zelf een medicijn te fixen, het namaken.
Zodra het over de farmaceutische industrie gaat, lopen de gemoederen al snel hoog op. Omdat het om gezondheid gaat en medicijnen lijkt het opeens anders dan een ander bedrijf waar veel geinvesteerd wordt en veel geld in om gaat.
Op 20 januari 2009 om 10:33 zei Jerry :
Tot hoever lezen jullie dit stukje eigenlijk?
Op 20 januari 2009 om 12:25 zei Ellen :
ja ik las je oplossing wel hoor en dat je erkent dat het veel geld kost. Laten betalen door de overheid lijkt me onmogelijk.
Op 20 januari 2009 om 12:29 zei Jerry :
Hoezo? Je kan toch goed presterende bedrijven in de toekomst meer geld geven? Roepen dat het niet anders kan vind ik wat te makkelijk.
Op 20 januari 2009 om 12:41 zei Sebas :
Wel wat betreft het financieren door de overheid. Hier een paar kleine dingetjes. Weet zelf niet precies waar ik sta mbt patenten enzo. Maar de marktwerking afschrijven doordat een aantal Amerikaanse bankiers met schimmige financiële methoden hebben gewerkt is een beetje een grove generalisering.
De crisis ontstond door een samenloop van omstandigheden, die al onder de regering Clinton ontstond. Toen ontstond het idee dat iedereen zijn eigen huis zou moeten kunnen kopen, en hiervoor moet iedereen uiteraard eerst een hypotheek kunnen krijgen. Ook mensen die normaal geen hypotheek zouden krijgen, omdat ze niet aan bepaalde krediet eisen voldoen (subprime mortgages). De precieze details weet ik niet, maar de hypotheekverstrekkers gingen er in mee om redenen die ik zo toe zal lichten. Toch betekent dit dat de hypotheekverstrekkers zaten met hypotheken met relatief hoge risico’s. Waarom de hypotheekverstrekkers meegingen in het plan had te maken met de toentijdige economische situatie: voorspoedige groei en daaraan gekoppeld stijgende huizenprijzen. Het idee was dat dit door zou gaan, waardoor uiteindelijk iedereen aan zijn betalingsverplichtingen zou kunnen voldoen. Maar uiteindelijk liep het allemaal wat anders. Vanuit dit perspectief gezien zagen veel mensen deze hypotheken als uiteindelijk stabiele financiële producten. En aangezien banken/hypotheekverstrekkers onderling ook geld uitlenen voor verscheidene doeleinden, werd bedacht dat je de hypotheken onderling ook net zo goed door kon verkopen, ze waren immers toch stabiel. Dit gebeurde veel, door de hypotheken in pakketten te stoppen door te verkopen aan de volgende bank. Die er weer wat uithaalde, er wat instopte aan hypotheken en doorverkocht, waardoor uiteindelijk de hele bende wat onoverzichtelijk werd.
Vervolgens begonnen vanaf 2006 de huizenprijzen in de VS in veel gebieden te dalen. Gevolg was, dat de waarde van de hypotheekpakketten daalde. (Huis minder waard –> hypotheek minder waard) En hierdoor nam het vertrouwen in de hypotheekpakketten af. Dit werd nog eens aangejaagd doordat de hypotheken zo verknipt en doorverkocht waren, dat niemand eigenlijk nog wist hoeveel welk bedrijf nou in z’n kas had zitten.
De gevolgen waren: afschrijvingen door de verminderde waarde van de hypotheken bij aanvankelijk de hypotheekverstrekkers en later ook de hypotheekkopers zoals banken e.d.
Dit gecombineerd met de onduidelijkheid die bestond over welk bedrijf nou hoe diep in de schulden zat door dit grapje zorgde voor wantrouwen tussen banken en hypotheekverstrekkers. Gevolg is, de banken lenen geen geld meer aan elkaar en particulieren omdat ze zeker willen zijn dat hun geld niet verdwijnt in dit soort periodes. En hiermee is de overstap van de financiële naar de reële economie gemaakt. Bedrijven krijgen geen leningen meer voor het opstarten van productie e.d. En de boel loopt in de soep. Dit is geloof ik ongeveer hoe het is gelopen.
Nou wat dan leuk is, is dat de precieze oorzaak nog niet echt duidelijk is. Maar het ligt waarschijnlijk wel in de combinatie van vreemde hypotheken, erin vertrouwen dat de huizenprijs stijgt, en het doorverkopen van de vreemde hypotheken. Nu is het zo dat tijdens de periode Clinton al werd gestart met stimulerende maatregelen om bedrijven aan te zetten tot het verstrekken van dit soort hypotheken. Dus in die zin is het niet zozeer direct de marktwerking geweest, maar de overheid die de eerste steen aan het rollen heeft gebracht.
Dus de overheid is nou ook weer niet altijd even voorzichtig, maar zo meteen meer over overheid en farmacie.
Nu klopt het op zich wel dat deze manier van zaken doen/werken op zich wordt mogelijk gemaakt dankzij marktwerking, maar dan wel kapitalistische marktwerking. Want marktwerking op zich is namelijk gewoon de reactie en balans van prijzen van producten die reageren op vraag en aanbod. In die zin is jouw voorbeeld van .gif en .png wel grappig, want dat is een mooi voorbeeld waarbij men liever een open product (.png) dan een gelosten product zoals (.gif) heeft. Marktwerking sluit op zich dit soort dingen dus helemaal niet uit. En verder toont het aan dat patentering mensen ook kan stimuleren om innovatief te zijn. Al ben ik met je eens dat het een obstakel kan vormen tijdens de ontwikkeling van een nieuw idee.
Kortom: marktwerking is niet altijd slecht, je kan alleen de vraagtekens zetten bij hoe het nu is gegaan. Hadden we deze situatie ook gehad als de regering Clinton niet zelf was begonnen met de markt bijsturen, zodat omstandigheden zijn ontstaan, waarin de bedrijven, onder invloed van de normale marktwerking, nooit zomaar in dit soort risico beleggingen zouden hebben geïnvesteerd.
Maar uiteindelijk terug naar patenten en het regelen door de overheid. Zo begin je over het punt: “Ja wie hebben er nou indirect niet meegewerkt aan de uitvinding?” Dit is natuurlijk een beetje onzinnig. De meeste concepten bouwen concreet voort op een select aantal eerdere uitvindingen en in het ontwikkelingsproces kunnen ze ofwel betalen om gebruik te maken van al eerder gepatenteerde technologie, waarmee ze blijk geven dat zij niet degenen zijn die al het werk doen maar dat er anderen voor hen kwamen, ofwel ze ontwikkelen zelf echt iets compleet nieuws. (Zie .gif en .png) Verder om er dingen zoals het wiel, en vuur bij te halen dat is wel een beetje een hellend vlak. Sowieso zijn er bepaalde condities waaraan iets moet voldoen voordat het gepatenteerd moet worden (zie wikipedia) en daarnaast zijn er een simpelweg dingen waarop je geen recht kan aanvragen (alfabet, vuur, optellen en aftrekken met softwaren, dat soort dingen). Dat zijn dus beetje algemene dingen. En als je het toch zo ver terug wilt voeren, dan zijn we allemaal heel dankbaar aan die paar homo sapiens die x duizend jaar gelden dachten: “‘T is wel goed zo, we gaan een beschaving opbouwen.” In een discussie over modern eigendomsrecht zijn dit soort dingen tamelijk irrelevant. En ik geloof dat hier nogal wat mensen zitten die het graag zouden hebben als de overheid zich ook niet met dat soort zinloze discussies bezig houdt.
Dan ten slotte nog het door de overheid financieren van de onderzoeks- en productiefaciliteiten. Dit kost wel wat geld inderdaad. Sowieso als je de medicijnen tegen kost/productieprijs op de markt brengt, maak je er dus netto geen winst op. Op zich een leuke gedachte, maar dat betekent dat je voor al die miljoenen-jarden die je investeert in laboratoria, personeel en onderzoek niets terug krijgt in de vorm van geld (wel mensenlevens uiteraard). Met het annexeren van de farmaceutische markt door de overheid, wat je hier in feite voorstelt, valt een grote bron van inkomsten weg, én maak je er een tamelijk grote miljardenlast bij. Hoe denk je dit te financieren? En verder wil je de controle leggen in de handen van een nieuw op te richten bureaucratisch orgaan. (Lees extra kosten) En dit orgaan gaat toezien op de goede voortgang van het onderzoek. Nog afgezien van de vraag in hoeverre onervaren ambtenaren kunnen oordelen over hoe en wanneer een onderzoek door mag gaan (want we hebben niet genoeg mensen om zo’n bureau vol te zetten met ervaringsdeskundigen) blijft natuurlijk het kleine punt dat de overheid zo de fabricatie en distributie van medicijnen beheerst. Nu kan mij dit niet veel schelen op het moment, maar jullie waren onlangs bezig over de OV chipkaart en vinden het daar niet kunnen dat Piet de conducteur kan zien in welke bus je bent gestapt. En overheidstoezicht op je pilletjes is dan ineens wel acceptabel?
Anyway ben over veel van deze dingen zelf nog niet uit in hoeverre iets acceptabel is of niet, maar dit zijn wel paar puntjes waar uiteindelijk aandacht moet worden besteed denk ik. Groeten.
Op 20 januari 2009 om 13:09 zei Jerry :
Ik zal alleen op je laatste punt ingaan; je kan het geld halen waar het nu ook vandaan komt. Uiteindelijk betalen wij allemaal door ons te verzekeren. Het verschil zit hem alleen in de manier waarop deze bedrijven geld krijgen; op basis van vertrouwen vs. gijzeling.
En ja, je moet wel een adequaat bureaucratisch orgaan hebben, maar dat is nog altijd beter te controleren en bij te sturen dan de markt. En wat die chipkaart betref: er is best goed onderzoek naar gedaan, maar dat is keer op keer in de wind geslagen door mensen die hogerop zaten en bang waren voor gezichtsverlies.
Op 22 januari 2009 om 21:41 zei Frank :
@Jerry: Even tussen de bedrijven door, denk jij dat er in dit land een adequaat, goed werkend bureaucratisch orgaan zal kunnen bestaan? Ik ben er in ieder geval nog geen tegengekomen.
En wat dat onderzoek betreft, alle raporten die tegen waren of niet in het politieke praatje pasten zijn gewoon terzijde gelegd toch? Niets bijzonders aan helaas. Zelfs een referendumuitkomst zegt niets in dit land.