18 juni 2009
Paniek zaaien of toch maar de boel opmonteren?
Vandaag de kop van het gratis krantje de pers: Hou toch eens op over Mexicaanse griep, muterende virussen en mondkapjes. Het is tijd voor kanttekeningen bij de doemscenario’s Vlak daaronder over de economie: Goed nieuws: slechter dan dit worden de vooruitzichten niet . Ook bij de Volkskrant is het weer bijna feest: Huizenprijsdaling Nederland valt mee volgens ECB. Zelfs de Telegraaf doet er vrolijk aan mee met een positief stemmend bericht over vaderdag.
Dit is opvallend, omdat het sinds vorig jaar ongeveer, juist leek dat de media al het recessiegedoe zo wilde benadrukken dat we niet anders konden dan geloven dat we het nu net zo slecht hebben als indertijd in de jaren ’30. Ook werden we nog maar een luttel stel maanden geleden overspoeld met berichten waarin dùizendèn doden verwacht worden door de een of andere varkensgriep, inclusief Ab Osterhaus met zijn kop op tv om te zeggen dat er nu wel heel hard aan een vaccin gewerkt moet worden, anders staat er een enorme wereldramp voor de deur, inclusief chaos en anarchie en alles.
Vraagstelling
Zou de media daadwerkelijk invloed hebben op het verloop van de economie? Proberen ze de boel nu te laten opkrabbelen? Of moet de krant toch wat voldoen aan een feelgood moment, zo vroeg op de ochtend aan de ontbijttafel? Denken ze dat zij die invloed hebben? Moeten wij dat willen?
Meningen, meningen en nog eens meningen
Ik hoop erop dat de journalist me kan voorzien in een antwoord. Maar helaas, zij moeten me het antwoord schuldig blijven. De een vindt van wel en de ander van niet. In het VK heeft ene Crossley-Holland het idee dat tegenwoordig met al het getwitter elk klein beetje nieuws ontzettend snel onder de aandacht komt, terwijl eerder de media lag te slapen, voornamelijk m.b.t. financiele onderwerpen. Er is weer sensatie mogelijk! Sensatie is goed en verkoopt. Maar wat moet er dan gebeuren? “the imperative for business and economic journalists is be on green-shoot alert, to report when there are genuine signs of an economy on the turn for the better, but to be wary of false optimism”. Geen drama, niet pas beginnen wanneer het spannend wordt en valse vrolijkheid zou ook niet werken? Verkoop je daar dan wel krantjes mee? Hier geeft een heel aardig stukje weer dat ook economen bang zijn uitspraken te doen in de media, omdat ze compleet afgemaakt worden als ze niet waar blijken te zijn. Steek vooral niet uit boven het maaiveld, lijkt het devies.
De media krijgt altijd de schuld
Een krant, website of nieuwskanaal zou het vast fantastisch vinden als blijkt dat ze zoveel invloed hebben dat ze pieken en dalen in de AEX en Dow Jones veroorzaken. Voor hun krant dan, voor de sensatie, de stijgende verkoopprijzen. Maar faillissementen, ontslagen en olieprijzen bepalen, levert ook verantwoordelijkheden op. Moet men dan maar mooi weer spelen? Zelfcensuur omwille van de maatschappij? Zaken niet maken of schrijven, of zelfs verbieden? Dat is zoiets als zeggen dat gewelddadige films jongeren gewelddadig maken, dat porno leidt tot bangboxen in Amsterdam-Banlieux.
Wat mij betreft moet men die vrijheid behouden, ook als de link toch wel aanwezig zou zijn. Als de media met positief nieuws gezorgd zouden hebben voor een positieve piek, zou je dat als de ‘bubbles’ kunnen beschouwen. Maar maken we ons op zo’n moment zorgen? Nee, je geniet van het moment, bent blij om het succes.
Het weerbericht
Alhoewel ik niet zeker ben of Piet Paulusma en Marjon de Hond weleens een potje bedreigd worden, denk ik niet dat iemand ze verantwoordelijk houdt voor het weer. Ook niet voor de reactie van de kijkers op hun weerbericht. Alleen op hun bericht. Wat doe je met het weerbericht? Je kijkt ernaar en zapt verder. Eventueel kleed je je erop de volgende dag, het beinvloedt je stemming misschien al naar gelang je zin in een mooie zonnige dag, maar in paniek rondrennen met hooggeheven armen, dat heb ik nog nooit iemand zien doen na ‘oat moarn’ gehoord te hebben. Een reactie doe je toch -wederom- vooral zelf.
Psychologie
Kunnen we de reactie van mensen voorspellen op dit soort krantenberichten? Als niet-psycholoog denk ik aan een model als bij ’1984′-achtige concepten: the self denying en the self fulfilling prophecies. Zoals de naam eigenlijk al zegt, betreft the self fulfilling prophecy een voorspelling, er wordt afgestevend op bepaalde maatschappelijke trends. Zonder al te veel invloed van de media.
Een self denying prophecy echter houdt in dat het tegengestelde gebeurt, omdat men rekening zal houden met de voorspelling en erop zal anticiperen.
Gaat men in de berichtgevingen nu uit van self fulfilling of van self denying? Alhoewel de ‘oude’/'negatieve’ situatie (is er wel echt een positieve omslag?) uit had kunnen gaan als een waarschuwing waar we van konden leren en die uitzicht moest bieden op organisatorische veranderingen, het leek toch vooral alsof we met z’n allen de afgrond in zouden rijden, dat er geen redden aan was. De rol van de media zou self fulfilling zijn dus. Het lijkt echter veel beter te gaan met die hele kredietcrisis. Voor mijn gevoel vrij snel zelfs.
Vooral in de media lijkt de nieuwere situatie veel positiever. Is dat nu weer een self fulfilling prophecy (zonder invloed van de media), of is het een reactie op de negatieve blik (waaruit dus wel, eventueel vermeende, invloed zou blijken)? Zouden we dan toch massaal weer hummers, huizen en hazenrugfilet gaan kopen? Halen we onze schouders op? Of hoort dit nu bij een dynamische economie, die, zoals zoveel processen, verloopt als een soort sinusvorm, met of zonder ingrijpen van overheid -of dan toch media-?
Griep
Terug naar de varkensgriep. Stukken minder onder de aandacht dan toen de Mexicaanse kindjes nog niet naar school mochten, maar onlangs heeft de WHO juist fase 6 (roodgloeiende alarmbellen!!) afgekondigd. Ook de grote griepmeting denkt dat het sluiten van scholen enorm kan bijdragen aan vermindering van de verspreiding van de griep. Het kaartje op de site (hoe betrouwbaar dan ook) laat zien dat erg veel mensen verkouden waren op 1 juni, en dat er 16 mensen met ‘internet-proclaimed’ griep zouden zijn. Stukken minder dan op 22 oktober (ik heb geen zin om te tellen hoor), maar helaas zijn ze nu ineens begonnen met het meetellen van de maanden zonder ‘R’, al is er uit de gegevens van april ’08 vooral te destilleren dat er toen veel minder deelnemers waren.
Wat merken we tot nu toe in praktijk? Van de griep, van de crisis? Mobilisering van de massa? Voor mij in elk geval, weinig tot niets. Gelukkig ben ik geen Iraanse.
Conclusie: Men doet een was en een plas en alles bleef zoals het was. Met een al dan niet chagrijnige kop achter de krant, aan de ontbijttafel. Laat mij dan nog maar even wat meer genieten van de kop koffie en boterhammen met chocopasta en hecht u vooral niet te veel waarde aan dit hele geschrevene.
Deze keer (donderdag 18 juni 2009) geheel verzorgd door Marianne.
Op 18 juni 2009 om 18:40 zei Frank :
Wat betreft die griep. Inmiddels is de pandemie officieel en staat de besmettings-teller in Nederland op meer dan 100. En wat gebeurt er? Gewoon mensen met een griepje. Verder niets. Wereldwijd zijn er 80 doden, de varkensgriep is nog onschuldiger dan de gewone griep lijkt het bijna. Ik denk dat de media zich kapotschamen voor die blinde paniekzaaierij (aangezet door o.a. het RIVM) van de afgelopen maanden en dat nu proberen te verbloemen met positieve feelgood berichten.
Volgens mij zijn grote omslagen wat betreft de polariteit (positief/negatief) van berichtgevingen vaak het gevolg van het inzien en proberen te verbergen van een blunder in de eerdere berichtgeving.
Op 18 juni 2009 om 18:59 zei Marianne :
http://www.nu.nl/algemeen/2024842/nederland-koopt-griepvaccins-voor-hele-bevolking.html
http://www.nu.nl/algemeen/2024439/patient-met-mexicaanse-griep-in-gronings-ziekenhuis.html
Het wordt inderdaad erg serieus genomen. Heb zelf nog weinig aanwijzingen gezien dat dit beest significant gevaarlijker is dan een gewone griep.
Op 19 juni 2009 om 9:26 zei Joen :
Volgens mij is een van de weinige punten waarop deze Mexicaanse griep zich anders gedraagd dan de normale huis-tuin-en-keukengriep, dat vooral jonge gezonde mensen vatbaar zijn voor het virus. Meestal zijn het juist de oudjes en de baby’s die er ernstig ziek van worden.
Op 19 juni 2009 om 15:25 zei John :
@Joen: Volgens mij valt dat wel mee. Ook hier zijn de enige echte slachtoffers mensen die al in een niet al te beste gezondheid verkeerden of te maken met verminderde weerstand.
Een viroloog op de radio ga ook aan dat de mexicaanse griep wat hem betreft over anderhalf jaar een normale variant is van de traditionele wintergriepen. Al die ophef is gewoon voor niets geweest maar goed, we hebben nu het woordje pandemie weer leren spellen.