21 juni 2009
Het gloeilampverbod
D66 heeft inmiddels via Minister Cramer het Nederlandse kabinet en de vriendjes en vriendinnetjes in Brussel zover gekregen het gloeilampverbod overal in te voeren. Waarom? Om een beetje elektriciteit te besparen. Het is naast belachelijk betuttelend, bovendien volstrekt futiel om over ‘verspillende lampen’ te praten, die hooguitenkele uren per dag aan staan, zolang mensen jacuzzis en sauna’s in huis en tuin hebben, hun computers dag en nacht aan laten staan, allemaal meerdere 90inch plasmatelevisies hebben en voor elke scheet de auto pakken in plaats van gewoon eens naar de brievenbus te lopen. Dát is pas Verspilling met een grote V. Maar wat zijn nu eigenlijk de consequenties van het verbieden van de gloeilamp?
Echt goedkoper?
Het directe gevolg duidelijk. Men moet massaal over op de spaarlamp. Maar hoe voordelig is de spaarlamp? In de praktijk betekent het verbod dat de gemiddelde consument een behoorlijke investering zou moeten doen. Want in niet alle lampen past een spaarlamp. Daarnaast zijn plots alle huis-tuin-en-keukendimmers compleet onbruikbaar geworden, want je hebt toch een tikkeltje duurdere dimmers nodig om gasontladingslampen te kunnen dimmen.
Elk voordeel…
Een ander nadeel van TL- en spaarlamplicht is dat ze meer flikkeren dan andere lampen, wat niet door iedereen als even prettig wordt ervaren. Tevens moet je TL-buizen en spaarlampen inleveren bij de gemeentestraat of andere speciale inzamelpunten. Niemand weet dat en helaas doet daardoor ook niemand dat. Het blijkt dat de gassen die in die buizen zitten vele malen schadelijker voor het milieu zijn dan de energieslurpende gloeilampen, zeker als het niet op de correcte manier verwerkt wordt. En dan hebben we het nog niet eens gehad over de energie-intensieve productie van de spaarlamp! Dit is waarschijnlijk te vergelijken met batterijen: Een paar jaar geleden werd duidelijk dat oplaadbare batterijen helemaal niet zo veel beter waren dan de gewone alkaline, omdat er heel andere metalen nodig waren en de productie en verwerking dus veel minder milieuvriendelijk was dan voorgedaan werd.
En dan zijn er nog LED-lampen, op zich een prachtige, enenergiezuinige technologie. Maar helaas: we zijn er nog lang niet klaar voor. De goedkope LED-lampen zenden licht uit wat in de verste verte niet lijkt op ‘wit’ en door de smalbandigheid van de kleuren die erin zitten, kan dit leiden tot gezichtsproblemen. Niet acne of zoiets, maar het doet pijn aan de ogen, zoals dicht op een monitor of televisie dat ook kan doen. LED voor decoratieve doeleinden en ondersteunend licht zijn best leuk, maar voor algehele verlichting niet geschikt. Tenzij je natuurlijk een paar honderd euro per lamp wil investeren, dan krijg je een beter kleurenspectrum. En dat terwijl de werkeloosheid maar blijft stijgen. Kassa, met die beroepszeurpruim Felix Meurders, heeft hier ook een testje naar gedaan. Veel lampen gaven ontzettend lelijk licht en de goedkoopste LED-lamp kost maar liefst 10 euro.
Elk doel een eigen lamp
Lampen zijn er voor verschillende doelen: in de badkamer wil je dat je niet uitglijdt over de natte tegeltjes, in de keuken dat je niet in je vingers snijdt en in de slaapkamer dat je op je best overkomt. Nog altijd heeft de gloeilamp het meest ‘warme’ licht. Er wordt ook wel gezegd dat de gloeilamp de enige lamp is met ‘emotie’. Geen wonder dat er in het theater- en evenementencircuit nog steeds vooral gebruik wordt gemaakt van gloeilampen vanuit artistiek oogpunt. Straks kan dit niet meer en dus het verbod is eigenlijk in strijd met de grondwet: recht op meningsuiting en artistieke uitingen! Minister Cramer was uiteraard niet voor reactie bereikbaar.
Diverse lichtprofessionals hebben zich hier al tegen uitgesproken. Zij vinden het een schande dat dit verbod zomaar wordt doorgezet om een paar kilowattuur per jaar per huishouden te besparen, terwijl men de eerdergenoemde plasmatelevisies en de jacuzzi’s onaangetast laat… Het moge duidelijk zijn dat ze geen (licht)experts hierover heeft benaderd of haar gezonde verstand heeft geraadpleegd. Er zijn enkel reacties te vinden over gesprekken met Philips, maar die vinden het – hoe verrassend – niet erg om als één van de grootste spaar- en consumenten-LED-lampenfabrikant meer winst te maken…
Met dank aan lezer Jurjen voor de tip.
Deze keer (zondag 21 juni 2009) geheel verzorgd door Frank en Marianne.
Op 21 juni 2009 om 14:08 zei Joen :
Ik ben heel erg voor het stimuleren van het gebruik van spaarlampen. Voor heel veel huishoudelijke toepassingen voldoet een spaarlamp ook prima als lichtbron, denk bijvoorbeeld aan een buitenlamp die lang aanstaat, of andere plekken waar het niet per se ‘gezellig’ hoeft te zijn.
Het voert alleen veel te ver om gloeilampen te verbieden, op sommige plekken zijn ze gewoon nodig (zoals inderdaad in het theater). Je kunt hier veel beter goed gedrag (spaarlampen aanschaffen) belonen op een of andere manier, in plaats van een beslissing te maken voor de hele bevolking. Foei D’66…
Op 21 juni 2009 om 15:44 zei John :
tsja en voor je het weet heb je de gloeilampenpolitie. Dan gaan er ‘s avonds mensen door de straten heen pattrouileren om te controleren of je licht er niet te gezellig uitziet. Je wilt immers niet dat mensen ondergronds alsnog gloeilampen gaan aanschaffen. De tijd van de vrolijke verduisteringsgordijntjes en het stiekem met een groepje rond een lamp zitten komen weer terug.
Ik heb normaliter best sympathie voor D66 maar met dit idee hebben ze op alle mogelijke manieren de plank misgeslagen. In deze waarlijk dus geen groot licht die dit bedacht heeft
Op 22 juni 2009 om 23:11 zei Jurjen :
Dank voor het artikel, Frank.
Hierbij moet ik toevoegen dat ik zeker niet een tegenstander ben van het zuinig omgaan met energie, maar dit is niet de juiste manier. Op het gebied van lampen is de plasmacel een hele interessante ontwikkeling, maar dat staat nog in de kinderschoenen. Wel gaat dit al vele malen verder dan LED-technologie.
@John: gloeilampenpolitie komt er niet. Het verbod gaat immers niet op het bezitten van gloeilampen, maar op het verkopen.
De site waarnaar gelinkt wordt in de laatste alinea heeft een flinke serie interessante artikelen over dit onderwerp (zo heeft Greenpeace al in 1991 aangetoond dat de spaarlamp gewoon waardeloos is en dat hele ding een lobby van de lichtfabrikanten is en kunnen Lupus-patienten niet zonder reguliere gloeilampen). Just my two cents…
Op 23 juni 2009 om 11:15 zei John :
@Jurjen:
Het verbod gaat inderdaad *nog* niet over bezitten. Ik denk alleen dat het ooit best zover gaat komen.
Op 23 juni 2009 om 11:19 zei Frank :
Wat ik zelf, zoals reeds gezegd in bovenstaande, het vreemdste vind, is enerzijds de hetze tegen de gloeilamp, en anderzijds het uitblijven van actie (ontmoediging/maatregelen, zoals met de gloeilamp wel) tegen apparaten en toepassingen die veel verspillender en veel zinlozer zijn.
Integendeel, de publieke omroep bijvoorbeeld gaat zelfs steeds meer in HD uitzenden, iets wat alleen zichtbaar is met een energieslurpende plasmatv
Op 23 juni 2009 om 11:48 zei Joen :
@Frank: Ja, hoeveel nutteloze elektrische apparaten zijn er nou helemaal. Volgens mij is deze wereld een even mooie plek zonder elektrische sinaasappelpers/Senseo/grastrimmer/magnetron (ok, die laatste is iets persoonlijks tussen mij en de magnetron).
Op 23 juni 2009 om 11:55 zei Frank :
@Joen: precies. Waarom dan alleen de gloeilamp aanvallen?
Op 23 juni 2009 om 13:56 zei Jurjen :
@Joen: Die Senseo mag inderdaad de deur uit, die koffie is toch niet te zuipen. Gewoon ouderwetse filterkoffie! (Volgens mij is die zetter ook energiezuiniger.)
Zullen we eerst ook gewoon apparaten maken die naast op stand-by ook gewoon HELEMAAL uit kunnen? Gewoon een stekkerblok met schakelaar ernaast in het ergste geval. We gaan weer koken op gas, door het gras ploeteren met de handmaaier en de os weer voor de ploeg binden. Alhoewel, die laatste gaat wel ver.
Nog een weetje: gloeilampen zetten heel veel energie in warmte, dat is algemeen bekend. Enig idee hoe veel lager je de verwarming daardoor kan zetten op de winteravonden? Scheelt toch wel een stuk, naar het schijnt. In de zomer is het daarentegen een stuk langer licht, dus staat ‘ie toch veel minder lang aan en kan soms op een killere avond net voldoende warmte geven.
Allemaal neestemmen dus op dit krankzinnige verbod.
Op 23 juni 2009 om 21:01 zei selene :
waarom~?
a – wie heeft er aandelen in Philips ?
b – waarom deze afleidingsmanoeuvre?
c – weer een manier om angst te kweken ?
d – is er misschien iets heel anders aan de hand ?
het blijven vragen waar niemand antwoord op weet.
philips blijft wel de winnaar.
overal waar je kijkt liggen philips-lampen in de winkel
als we nu massaal de gloeilampen gaan kopen om als voorraad in huis te hebben tegen dat we naar de spaarlamp moeten??
geen kip die dan daarna aan de spaarlamp gaat als het zover is.???
toch vreemd allemaal , niet?
uiteindelijk moet je jezelf heel andere vragen stellen.
Op 25 juni 2009 om 0:05 zei Jurjen :
Philips is uiteraard kort door de bocht, er zijn meer fabrikanten die ervan profiteren.
Want het was heel erg opvallend dat het enige adviesorgaan van minister Cramer de alliantie van de (uit mijn hoofd) 7 grootste lampenfabrikanten. Verder viel het wel op dat Philips alle lampen in het tweedekamergebouw heeft vervangen voor spaarlampen (mogen we dit zien als lobbyen of zelfs omkoping?)
En stel dat we de spaarlamp en TL-buis weigeren te adopteren, waarmee vervangen we dan onze overleden gloeilampen? Voorlopig nog niet de plasmacellen en LED moet ik al helemaal niet hebben.
Ik neem wel een aantal 110V-lampen mee uit Canada die ik vervolgens in serie zet.
Op 26 augustus 2009 om 14:27 zei Frank :
CDA en D66 hebben inmiddels spijt van het gloeilamp verbod, maar nu is het te laat…
Op 26 augustus 2009 om 23:59 zei Jurjen :
Nu er eindelijk een lampje gaat branden in hun hoofd, is ‘ie al verboden…
En dan nemen ze toch een nieuwe motie aan om de laatste buitenspel te zetten? Typische Nederlandse politiek: eerst doen, dan pas nadenken.
Ik ben benieuwd wanneer de eerste rechtzaken beginnen op grond van gezondheidsklachten.
Op 27 augustus 2009 om 9:44 zei Frank :
Die ziektes en gezondheidsklachten geloof ik niet zo in, maar het is inderdaad typisch Nederlandse betutteling. Ik wil gewoon zelf bepalen wat voor lamp ik gebruik en als die niet zuinig of verspillend is dan betaal ik daar gewoon voor (net als voor de jacuzzi in de achtertuin en de sauna’s van bepaalde figuren, die mogen wel).
Een ander geluid – van een echte gloeilampen-hater – vind je trouwens op de site Wouterlood.com.
Op 27 augustus 2009 om 14:01 zei Johan :
Ik heb die stimulans van de overheid niet nodig, want ik heb zelf al de beslissing genomen. Alsje een beetje kunt rekenen is elke dag langer met gloeilampen er 1 te veel.
En de led lamp van de toekomst is gewoon te koop. Laat je overtuigen door de fotos: http://www.leditlight.net/?menu=category&categoryID=351139
Op 27 augustus 2009 om 23:41 zei Jurjen :
LED de toekomst?
Nee.
Is LED bruikbaar?
Wellicht in de toekomst.
LED zorgt voor klachten?
Begin van de vakantie een café uitgerend, waar alleen maar LED-licht rond het podium hing. Spontaan koppijn.
(Let op: ik ben niet algeheel anti-LED. Je kan er heel veel leuke dingen mee doen, zolang je maar geen goedkope troep in huis haalt, wat 99,9% van alle gevallen je wordt aangesmeerd!!!)
Wel: I Love Gloeilamp. WouterLood.com kan de boom in met de ononderbouwde onzin die hij uitkraamt (nog nooit van die jongen gehoord, ik betwijfel zijn expertise).
Wat is echt de toekomst (vanuit het huidige oogpunt): plasma!
http://www.treehugger.com/files/2008/04/luxim-plasma-lifi-light-bulb-led-cfl.php
Op 7 september 2009 om 1:33 zei Jurjen :
Over de toekomst gesproken… Op gloeilampverbod werd gesproken over dat het rendement van de spaarlamp ten opzichte van de gloeilamp beter in perspectief moest worden genomen en dat het naar verhouding slechts nog ca. een factor 2 kon zijn… Dan komen we met deze ontwikkeling toch bijna op gelijke voet te staan: http://www.kennislink.nl/publicaties/meer-licht-met-gelaserde-gloeilampen
Op 8 oktober 2009 om 10:56 zei Jolien :
Ik heb zojuist lampen besteld via http://www.ledlamp.nl Zij zeggen dat ze ook de hoeveelheid licht vergelijken, zelf vond ik wel handig dat je makkelijk een vervangende ledlamp kan kiezen. Het viel me wel op dat er nog geen lampen voor 75W en 100W gloeilampen zijn, misschien zijn die nog niet goed genoeg.
Op 8 oktober 2009 om 12:53 zei Jurjen :
Simpelweg omdat ze zo’n gigantische hoeveelheid LEDjes niet in een ouderwetse bulb kunnen krijgen.
Op 7 december 2009 om 14:40 zei Jurjen :
Een nieuw manifest is gepubliceerd over de schadelijke aspecten van de spaarlamp voor de gezondheid van de mens: http://www.gloeilampenverbod.nl/sites/default/files/Manifest%20gezond%20kunstlicht%2019112009.pdf
Op 7 december 2009 om 17:55 zei Roel :
Er is volgens mij behoorlijk wat aan te merken op dat manifest. Als mensen over hoogfrequente bronnen en “hogere harmonischen en transieten” (uit ad7 wat sowieso echt bagger geschreven is) beginnen te wouwelen verliezen ze bij mij alle geloofwaardigheid. Sowieso vind ik geen bekende organisaties (lees: groeperingen die ik als autoriteit op dit gebeid zou kunnen beschouwen) terug in de auteurs.
Om maar eens een paar dingen te noemen:
Ad1: een gloeilamp heeft een kleurweergave-index van 100. Een spaarlamp heeft 80. “veel lager dan.. ” Oh? Voor een benadering van een zwarte straler vind ik 80% heel aardig.
Eigenlijk geven ze geen enkel zinvol argument over het ‘slechter’ zijn van het spectrum van een spaarlamp, behalve dat we het misschien niet zulk gezellig licht vinden. Uit al het geblaat over ontbrekende kleuren concluderen ze niets, terwijl ze wel vergeten te melden dat juist omdat al die kleuren niet meer uitgezonden worden de lampen zoveel minder energie verbruiken en veel efficienter zijn.
Ad5: “De buis bevat 5 milligram kwikzilverdamp, een zwaar vergif. In heel Europa is kwik verboden, behalve in de spaarlamp!”. Dat laatste is niet waar. En bij dat eerste hoort een stevige mits.
Uit de Tot slot: “Recent is een geslaagd experiment uitgevoerd, waarbij de gloeidraad van een gloeilamp tot ‘echt zwarte straler’ is gemaakt; daarmee wordt 90% van de stroom omgezet in licht.” Grapje zeker? Dat moet betekenen dat er nauwelijks rood/infrarood licht ontstaat waardoor die gloeidraad per definitie geen zwarte straler meer is.
En tot overmaat van ‘ramp’ werken een hoop van de links niet… (en hebben ze een link naar een Google search over terraswarmers…. kom op, dan neem je jezelf toch niet eens serieus :S)
Op 7 december 2009 om 21:59 zei Joen :
Jeetje, ‘kwikzilver’ is echt archaisch. Overigens is 5 mg echt verschrikkelijk weinig. Toegegeven, je wilt het niet in je aderen gespoten hebben, maar een keer niezen en het heeft zich door de hele kamer verspreid en vind je het nooit meer terug.
En wat terrasverwarmers betreft, ik vind het moeilijk te geloven dat die dingen toegestaan zijn, als gloeilampen niet mogen. Het is toch van de gekken dat je water naar de zee gaat lopen dragen door te proberen de buitenlucht op te warmen. Met een straalkachel van 1000 Watt (als het niet meer is).
Alsof je de zee gaat opwarmen door er kokend water bij te gooien, omdat het anders zo koud zwemmen is…
Op 8 december 2009 om 11:51 zei Jurjen :
@Joen: een paar microgram kwik vormt al een risico! Bovendien zijn de longen een zeer makkelijke ingang voor schadelijke stoffen.
@Roel: kwik is in heel veel producten verboden. Zo mag de natuurkundeleraar op de middelbare school geen proeven laten zien met kwik, ook kwikthermometers zijn verboden.
Ook over de schadelijke effecten van de spaarlamp staat wel degelijk wat genoemd! Zoek eens op melatonine.
Op 8 december 2009 om 13:13 zei Roel :
@Jurjen: Je slaat de spijker op de kop. Kwik is in heel veel producten verboden: metallisch kwik inderdaad. Dat heeft niet zo veel te maken met de kwikdamp in de lamp en is in dit geval dus een loos argument.
Dat neemt niet weg dat kwikdamp schadelijk is, zeer schadelijk zelfs. Maar dat gaat dan ook weer niet op voor de spaarlamp, want de kwikdamp is in zeer kleine hoeveelheden aanwezig, het zit ook nog eens voornamelijk óp het glas in de fosforenlaag (het glas is dus gevaarlijker dan het gas wat er in zit), de kans dat het vrijkomt is klein als je een beetje degelijke (plastic omhulsel) spaarlamp hebt en mocht het gas dan toch vrijkomen moet je bijna met je neus op de spaarlamp zitten en flink inhaleren om te voorkomen dat die microgrammen kwikdamp niet al lang vervlogen zijn.
Op 8 december 2009 om 19:43 zei Jurjen :
Je haalt nu wel hoeveelheden door elkaar: MICROgrammen zijn schadelijk voor de mens (via ademhaling al vanaf 0,7 tot 42 microgram per m3), 2 tot 5 MILLIgrammen zitten er in de lampen. Bovendien is dit een gas, essentieel onderdeel in de gasmix en zit dus niet vrolijk op het glas in de fluoriserende laag.
Kortom: kwik in gasvorm is zelfs nog vele malen schadelijker dan vloeibaar kwik.
Op 8 december 2009 om 20:27 zei Joen :
@Jurjen: Sterker nog, vloeibaar kwik is helemaal niet schadelijk (tenzij je het gaat eten). Het is alleen ‘gevaarlijk’ omdat het verdampt en je het dus kunt inademen.
Verder blijf ik erbij dat een gebroken spaarlamp geen enorm gevaar is, je zet een raampje over en klaar is kees (overigens zijn Roel en ik allebei een eind op weg in een studie scheikunde, oordelen over dit soort dingen wordt ons geleerd (ok, autoriteitsargumenten zijn loos, maar moest het er toch even bijzegge)).
Wel denk ik dat afvalverwerking van spaarlampen gevaarlijk kan zijn, omdat de mensen die daar werken steeds weer met kapotte lampen bezig zijn, dan krijg je risico’s. Er wordt momenteel ook onderzoek gedaan naar spaarlampen (of iets soortgelijks) waar je geen kwik voor nodig hebt.
Op 8 december 2009 om 23:44 zei Roel :
@Jurjen: Excuses voor de ordegrootteproblemen. Je hebt inderdaad gelijk dat de hoeveelheid kwikdamp ruim boven een gevarengrens ligt (mijn bron zegt 50 µg/m3), maar ik blijf erbij dat ook milligrammen kwikdamp nog ruimschoots vervliegen als je het in een aantal kubieke meters lucht laat diffunderen (of beter nog: doorwaaien).
Ik zou me persoonlijk niet veel zorgen maken als ik een spaarlamp sloop, maar ja.. de gemiddelde consument misschien wel.
Wat betreft kwikdamp op de fosforenlaag en het glas. In eerste instantie zal de kwik zich voornamelijk als gas in de lamp bevinden, maar na verloop van tijd zal een substantieel deel (reversibel) adsorberen op het glas of complexen vormen met de fosforen (lees bv http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC2646878/, op driekwart van punt 2 in de Introduction). De mate van adsorptie bepaalt dan ook in zekere mate de levensduur van de lamp.
Op 9 december 2009 om 1:43 zei Jurjen :
Kortom: als er dan een lamp moet breken, dan maar een oudere. Ik geloof er ook zeker in dat er nog genoeg ontwikkelingen komen om het kwik (de kwik?) te vervangen voor andere gassen, maar ik blijf erbij dat het een vreselijke lamp is om de vele redenen die al op deze pagina zijn genoemd. Idem voor de LED-lampen trouwens.
(Uiteraard gebruik ik op sommige plekken ook spaarlampen, maar op de meeste plekken zou ik niets anders dan gloeilampen willen.)
En wat betreft èchte vooruitgang: in het professionele belichtingscircuit heeft de eerste spot met plasmalamp een (binnen ons circuit zeer bekende/erkende) innovativiteitsprijs gewonnen en de fabrikant heeft bekend gemaakt dat ze meer spots met plasmalampen gaan ontwikkelen.
http://www.robelighting.com/news/article/robe-wins-plasa-innovation-award/?cHash=8cf8e94067
Op 9 december 2009 om 9:56 zei Bootvis :
Ja maar als ik een lamp moet gebruiken: liever een spaarlamp want die gebruikt minder energie. En aangezien ik lampen aanzienlijk meer gebruik dan breek lijkt mij de keuze snel genoeg gemaakt.
Op 18 mei 2011 om 13:39 zei Lode :
De keuze tussen spaarlampen en LED lampen is niet eenvoudig en hangt sterkt af van smaak, persoonlijke overtuiging en het toepassingsgebied. Met de sterke opkomst van de LED is de spaarlamp toch nog niet afgeschreven. In sommige gevallen is een spaarlamp meer aangewezen dan een LED lamp (nog steeds).
Een groot aanbod kwalitatieve merken vind je terug op http://www.econef.nl. Eender wat je kiest, het is beter dag gloeilampen of halogeenlampen.
Op 29 november 2011 om 12:59 zei Pieter :
Wellicht nog een leuke toevoeging: http://www.ledlampenkopen.nl/webshop/led-gloeilampen-e27 zij bieden ook veel vervangers voor de traditionele gloeilamp.
Op 9 december 2011 om 12:59 zei Willemien :
Ja ik ben juist voor de LEDlampen! Zeer laag energieverbruik, lange levensduur en hartstikke duurzaam!
De Ledlampen die ik nu hebben geven ook direct licht (geen opwarmtijd). Dat vind ik zo vervelend aan een spaarlamp dat het een tijdje duurt voor deze goed en echt licht geeft.
En daarnaast hoorde ik laatst dat er ook geen ultraviolette of infrarodestraling straling komt van ledlampen.
Op 17 februari 2012 om 18:41 zei Getled verlichting :
Aangezien led relatief duur is in de aanschaf prijs kan ik mensen aanraden om met een groep meerdere lampen te kopen. Op deze manier wordt de prijs lager en via de besparing wordt het aankoopbedrag ook nog eens terug verdiend.