10 december 2008
Harde knip
De harde knip is afgelopen dagen flink in het nieuws: “studenten zetten actie voort“, et cetera. Wat is de harde knip? Om dat toe te lichten zal ik even kort de bachelor-masterstructuur uitleggen voor degene die vroeger gestudeerd hebben (of helemaal niet). In 2002 is in Nederland de oude onderwijsstructuur vervangen door het BaMa-stelsel. Dat houdt in: in plaats van één grote opleiding van vier of vijf jaar, wordt de opleiding in het WO nu verdeeld in twee stukken: de bachelor (meestal duurt deze drie jaar) gevolgd door de master (één of twee jaar). De hogeschool kent een soortgelijk systeem: een hogeschoolbachelor duurt meestal vier jaar en het veel minder gebruikelijk is om een master te gaan doen. Dit verschil tussen de hogeschool en het WO is er, omdat een opleiding aan een hogeschool veel praktijkgerichter is dan op de universiteit. Na een hogeschoolbachelor ben je dus redelijk geschikt voor de arbeidsmarkt, bij de universiteit is het tegenovergestelde waar: een master is een substantieel deel van je studie en is niet zomaar een ‘extraatje’. Tegelijkertijd met het BaMa-stelsel is een nieuwe maat ingevoerd waarmee gemeten wordt hoe ver je studie gevorderd is: ects. Dit is een europees vastgestelde maat en verschilt niet veel van de ‘oude’ Nederlandse studiepunten.
Zachte knip of harde knip?
Momenteel wordt de zachte knip gehanteerd. Deze houdt in dat je voortgang in de bacheloropleiding aan twee eisen moet voldoen, voordat je aan een masteropleiding kan beginnen:
- je moet alle ects van je eerste jaar hebben gehaald
- je moet in totaal minimaal x (waarbij x meestal 160~170 is, een volledige bacheloropleiding is 180) ects binnen hebben
De harde knip is – zoals de naam zegt – strenger en zegt dat je alles binnen moet hebben voordat je met je masteropleiding mag beginnen. Als je dus een vak mist, kan je niet aan je masteropleiding beginnen. De harde knip is bij de invoering van de BaMa-structuur aangekondigd en minister Plasterk van OCW wil hem nu ook echt gaan invoeren. Dit lijkt mij een ongewenste ontwikkeling. Studeren is niet alleen maar braaf je lesjes volgen en ja knikken als dat gevraagd wordt. Je ontwikkelt jezelf, doet dus dingen naast je studie (verenigingen, extra vakken of studies, gaat naar het buitenland om ervaring op te doen, et cetera). Daardoor zou het kunnen dat je een vak mist of dat je de toets van een vak bijvoorbeeld na de zomervakantie maakt. In het geval van de zachte knip is deze zelfontplooiing geen probleem. Als je slechts enkele punten mist, kan je gewoon beginnen met je masteropleiding en haal je in de tussentijd ook de laatste punten van je bacheloropleiding. Met de harde knip wordt dit problematisch. Er is voor de meeste masteropleidingen slechts één instroompunt per jaar, als je dan dus een paar puntjes mist, moet je een jaar wachten. Dat ene vakje kost dan een heel jaar en ruim 1500 euro. Dat motiveert niet om daarna verder te gaan studeren. Mocht je dan alsnog aan een master beginnen, ga je een jaar later de arbeidsmarkt op, waar ik erg weinig voordelen in zie. Verdieping wordt zo ook ontmoedigd, omdat een bachelorstudent die wat extra capaciteit heeft nog geen mastervakken mag gaan volgen.
Harde knip voor moment van bezinning
Waarom wil minister Plasterk dit zo graag? Het antwoord dat hij verkondigt houdt iets in als ‘zo filteren we studenten weg die niet genoeg inzet tonen’ (op zich vind ik dat geen slecht punt, ik ben dan ook geen tegenstander van het bindend studieadvies, de harde knip is echter geen manier om dit te doen) en ‘zo worden studenten gemotiveerd om te nadenken of ze echt wel een masteropleiding willen gaan doen, zegmaar een moment van bezinning’. De harde knip (met regelmatig een jaar vertraging als gevolg) is natuurlijk behoorlijk overkill om dit te bereiken. Je bindt iemand ook niet een week vast om hem goed te laten nadenken of hij een aardbeien of bananenijsje wilt. Voor veel studenten is het evident dat er een masteropleiding gevolgd wordt, simpelweg vanwege de eerder genoemde reden dat je met alleen een bacheloropleiding niet zo veel kan in de praktijk, een masteropleiding is in veel richtingen essentieel.
Plasterk wil geen masterstudenten
Wat is de ware aard van het idee van Plasterk? Het lijkt er gewoon op dat Plasterk een kruistocht tegen de masteropleiding is begonnen. Regelmatig komt hij met plannen om het volgen van een masteropleiding te ontmoedigen, zodat er bijna geen twijfel mogelijk is: als het aan Plasterk ligt, stoppen we allemaal na onze bacheloropleiding. Niet alleen de harde knip, maar ook het verhogen van het collegeld van masterstudenten en wegnemen van hun prestatiebeurs en extra motivatie om na je bacheloropleiding te stoppen. Ik verbaas me dat juist Plasterk, een wetenschapper die een groot deel van zijn leven aan universiteiten verbonden is geweest, zo ontmoedigt om aan de universiteit te blijven studeren. Wanneer zal het tot Plasterk doordringen dat in een ontwikkeld land als Nederland het belangrijk is dat er goed opgeleide mensen rondlopen? En wanneer begrijpt hij dat een masteropleiding belangrijk is voor je studie? Waarom wil hij ons wegjagen uit het onderwijs? Is het geld dat hiermee bespaard wordt zoveel beter te besteden, aan iets beters dan de ontwikkeling van je eigen burgers? Ben jij ook tegen de harde knip? Teken dan de petitie op geenhardeknip.nl!
Deze keer (woensdag 10 december 2008) geheel verzorgd door Mathijs.
Op 10 december 2008 om 12:08 zei Mathijs :
Te laat om nog in het artikel op te nemen:
http://www.nu.nl/news/1875831/11/rss/Plasterk_versoepelt_harde_knip_op_universiteiten.html
Dit is natuurlijk een wassen neus. Eerst een probleem creëren en vervolgens met een halfgare oplossing komen, typisch het poldermodel. Ten eerste is de uitzondering voor het tekort van 1 a 2 studiepunten gewoon honderd procent zinloos, aangezien vakken op veel universiteiten minimaal 7,5 (verschillend per universiteit, soms ook 6 bijvoorbeeld) ects zijn. Daarnaast worden er nu allemaal uitzonderingen (ziekte, zwangerschap) bedacht, wanneer je niet aan de harde knip hoeft te voldoen. Bespaar je die moeite en blijf de zachte knip hanteren, if it ain’t broken, don’t fix it! Daarnaast wil Plasterk het mogelijk maken op meerdere punten in het jaar aan een masteropleiding te beginnen. Dit kan gewoon niet, omdat veel masteropleiding erg weinig studenten hebben. Dit toch forceren betekent een gigantische administratieve en logistieke rotzooi voor de faculteiten.
Als je dan toch niets nuttigs te zeggen hebt Plasterk, zeg dan niets. Dit bericht laat maar weer eens zien dat je echt geen idee hebt waar je over spreekt en dat je gewoon ver van iedere vorm van onderwijs weg moet blijven.
Op 10 december 2008 om 13:53 zei Frank :
Ik heb nog geen eenduidige mening hierover. Aan de ene kant vind ik dat er best iets van selectie mag zijn en vind ik dat er echt verschil tussen universiteit en HBO moet blijven bestaan.
Aan de andere kant moet het gewoon makkelijker en meer gestimuleerd (in plaats van ontmoedigd zoals Plasterk lijkt te doen) worden om na je bachelor een master te gaan doen, want met een bachelor alleen ben je zo goed als kansloos voor een verdere ontwikkeling.
En kiezen van masterrichting en universiteit is natuurlijk alleen maar mooi als zo’n mogelijkheden geboden wordt.
Op 10 december 2008 om 15:11 zei Marianne :
De harde knip hoeft op zich niet zo problematisch te zijn, maar zorg dan wel voor meerdere instroommomenten per jaar. Het is verre van motiverend om bijna een jaar te moeten wachten met het doen van een master, door het missen van een ECTS teveel.
Ook denk ik dat plasterk graag wil dat er van masterrichting en universiteit geswitcht wordt, zodat men kan kiezen op kwaliteit. Zoals het de mens betaamt in een klantgerichte samenleving.
Op 10 december 2008 om 16:08 zei Mathijs :
Maar je begrijpt dat instromen op meerdere punten in het jaar gewoon niet praktisch is als een bepaalde master maar een handjevol studenten heeft?
Daarnaast wil ik duidelijk maken dat hierover nadenken helemaal overbodig is, omdat wel al een goed functionerend systeem hebben.