1 oktober 2008
De dag van het vegetarisme
Vandaag, 1 oktober. Doet u ook mee? Ik in elk geval wel. Vlees produceren kost heel veel meer energie dan planten nodig hebben om te groeien. Koeien moeten niet alleen een bonk spiermassa worden, ze bewegen doorgaans nog wel eens en zullen soms melk en kalfjes krijgen. Ook eten we (in het westen) lang niet alle delen van het beest, een deel wordt ongebruikt weggegooid. Pogingen tot meer efficiëntie, zoals het verwerken van runderkadavers in het veevoer (een gorilla eet tenslotte zijn eigen poep in de dierentuin), kunnen om begrijpelijke redenen als (paniek door) BSE, niet altijd doorgezet worden.
Er wordt weleens gezegd, dat de honger in de wereld opgelost zou zijn als niemand nog vlees zou consumeren. In Afrika heeft men genoeg grond voor maïspap en in China kunnen dan ook de arme mensen zich tegoed doen aan grote hoeveelheden rijst. Iedereen is vrolijk en er zal wereldvrede zijn voor eeuwig. Zolang er echter nog dieren gebruikt worden voor consumptie (melk, eieren, stremsel, leer) zal er veeteelt nodig zijn. En hoeveel efficiënt zal het houden van vee zijn voor slechts de consumptie van deze zaken? Ik moet toegeven dat ik hoogstwaarschijnlijk nooit een stuk koe of kip heb gegeten dat gestorven is door ouderdom, na een lang en gelukkig leven vol buitenlucht en dagelijks vrolijke melk- en eierafgiften. Zowel qua opvoeding als huidige budgettaire mogelijkheden voorzie ik eerder een treurig koetje of een kip die in de stofzuiger gaat voor zijn noodlot aanvangt. Our daily bread, u kent het wel. En zo niet: gaat het zien. Weet wat je eet.
Veganistisch dus dan maar? Geen enkel gebruik van producten met een dierlijke oorsprong? Dat betekent buiten geen vlees- en visconsumptie ook het niet eten van melk, kaas (stremsel), eieren, honing en gelatine, maar in strengere zin ook het niet dragen van leer, wol, dons en zijde. Veel veganisten zijn tegen dierproeven en enkelen zijn tegen het ‘gebruik’ van dieren als huisdier. Natuurlijk is dit ieders eigen, te respecteren keuze, maar zelf vind ik het overdreven. Buiten dat er van dieren geprofiteerd kan worden zonder dat daarbij schade geleden wordt (natuurlijk afhankelijk van de gebruikte methode), is het veganistisch dieet niet gezond. Veel mensen laten slechts de dierlijke producten weg en kunnen zo een eiwit- en vitaminetekort oplopen. Als men wel een ‘goed’ veganistisch dieet volgt (met veel vervangers als bonen en noten), ontstaat er vaak alsnog een tekort aan vitamine B12, aangezien dit niet voorkomt in het veganistische dieet, tenzij er met vitamines verrijkte producten gebruikt worden. Toch maar naar de supplementen grijpen dus, of toegeven dat veganisme niet echt gezond is.
Part-time vegetariër dan maar? Het schap ‘vleesvervangers’ belooft veel heerlijks en doet vermoeden dat het daarnaast ook beter voor milieu en portemonnee is. Ik zal iedereen die het nog niet geprobeerd heeft en daar wel eens behoefte aan heeft, maar even uit de droom helpen. Het is niet lekker. De structuur is viezig en indien er kant-en-klare smaak op is aangebracht, gok ik zo dat het barstensvol zit met MSG, waardoor alles hetzelfde smaakt. Waarom zouden vleesvervangers op vlees moeten lijken qua smaak, of uiterlijk? Tofu, een soja-alternatief dat niet op vlees lijkt, smaakt nergens naar. Ook lijkt me niet aan te raden soja in grote hoeveelheden te consumeren, omdat er isoflavonen, die werken als oestrogenen, in zitten.
Toch lijkt het mij een fijn idee om wat minder vlees en vis te nuttigen. Met vooral natuurlijke vervangers, zodat een gezonde maaltijd gewaarborgd blijft. Het hoeft niet duurder te zijn, het kan net zo lekker zijn en het behoeft niet meer bereidingsongemak. Omdat ik een ander het ook gun op zijn tijd een lekker stukje vlees of vis te kunnen eten.
Om kwart voor 11 stond ik voor de koelkast, ik had zin in een boterham met tonijnsalade. Een diepe zucht, en toch maar voor de boterham met pindakaas gegaan. Wat moet dat worden voor het avondeten?
Deze keer (woensdag 1 oktober 2008) geheel verzorgd door Marianne.
Op 1 oktober 2008 om 12:56 zei Mathijs :
Ik vind het een beetje kort door de bocht om veganisme ongezond/onnatuurlijk te noemen. Het klopt dat B12 niet in plantaardig voedsel voor komt, maar tegenwoordig wordt vitamine B12 ook wel toegevoegd in sojamelk, waardoor het nemen van supplementen niet nodig is. Dat is net zoiets als dat jodium wordt toegevoegd aan keukenzout en brood, omdat veel mensen er een dieet op nahouden dat een tekort aan jodium met zich mee brengt. Er is niet onnatuurlijks aan het toevoegen daarvan. Bovendien zal je niet snel een B12-tekort oplopen, als je je groenten af en toe niet zo goed wast. Als je (bijvoorbeeld) je champignons niet schoonmaakt en de sporen grond (of paardenstront, what’s in a name) er op laat zitten, schijn je ook best al veel B12 binnen te krijgen.
Bovendien ben ik het met je eens dat de producenten van vleesvervangers er van af moeten hun producten te presenteren als een soort nep-wannabe-vlees en ook dat tofu nergens naar smaakt, maar ik vind een stukje kip dat volgespoten is met water (en andere stoffen die er voor zorgen dat de kip nog meer water kan opnemen), ook niet een delicatesse. En het smeren van pindakaas op je boterham kan ik ook alleen maar toejuichen!
Op 1 oktober 2008 om 17:20 zei Frank :
@Mathijs: Niets onnatuurlijks aan het toevoegen van vitamine B-12? Hoe denk je dat die vitamine erin komt? Dat kan ofwel door het genomisch toe te voegen aan de plant in de kwestie (genetische manipulatie) ofwel door het eiwit te extraheren uit dierlijk materiaal ofwel door het genomisch in te bouwen in bacterieën (genetische manipulatie) en het dan in die eencelligen te laten produceren en dan alsnog toe te voegen. Weinig natuurlijks aan me dunkt.
Op 1 oktober 2008 om 20:18 zei Mathijs :
Het gebeurt inderdaad op de laatstgenoemde manier, voor zover ik weet. Het is inderdaad niet geheel natuurlijk, daar heb je eigenlijk wel gelijk in.
Op 2 oktober 2008 om 11:05 zei dfbdieet :
het is naar mijn ervaring een een illusie dat je vrije keus hebt in wat je eet.
Er is voor iedereen een bepaald soort brandstof die optimaal is voor jouw lichaam. Vetten, koolhydraten of een mix daarvan. Wijk je teveel van jouw optimale mix af dan vraag je om problemen.
De mens als soort is zeker omnivoor maar dit betekent in de praktijk dat als iedereen vegetarisch zou eten en dus voornamelijk koolhydraten als brandstof zou gebruiken dan sterft 40-60% en de rest zet de soort voort. Zoek op metabolic typing voor meer info
Op 2 oktober 2008 om 11:16 zei Marianne :
@dfbdieet: Koolhydraten zijn ook op dit moment de meest genuttigde bron van energie. Als je vegetarisch zou gaan eten, met goede vervangers, zou die ratio van energiebronnen niet veel hoeven te veranderen (ook uit eieren, zuivel, bonen, noten en zaden zijn eiwitten te halen). Voor veganisme wordt dit misschien een ander verhaal, dit zal vooral afhankelijk zijn van hoeveel de persoon zich verdiept heeft in voeding.
Overigens geloof ik niet zo in dat metabolic typing, ik denk dat een verhouding die rond de 50-30-20% (resp. KH, eiwit en vet) ligt, voor veruit de meeste mensen voldoende zal zijn.
Op 2 oktober 2008 om 14:00 zei mario :
Het is een kwestie van wennen, ik werd 28 jaar terug voor het eerst vegetarier, ik at toen wel eieren, kaas , melk en yoghurt. Ik heb tussendoor wel periodes gehad dat ik af en toe vlees of vis at, maar nooit meer als thuis bij mijn ouders iedere dag de schaal van 4..
Sinds een jaar of 7 drink ik geen melk meer, eet ik 4 a 5 keer per jaar eieren en at ik tot voor een jaar, iedere week een vis, Nu ik geen vis meer eet, eet ik meer kaas en soja, ipv melk gebruik ik yoghurt (met muesli), om vitamine tekorten op te vangen neem ik vitamine B-200 complex.
Wat ik ook eet en in welke verhouding, ik heb gemerkt dat je goed naar je lichaam moet luisteren en dan komt het wel goed. De beste voeding voor de mens zijn mijns inzien fruit, volle granen, groenten en incidenteel iets met eiwit, als dat dan toevallig dierlijk is, is dat voor mij niet echt een probleem. Als niemand meer vlees eet, moeten al die productie dieren ook weg dus dood.
Oh ja, gezondheid.. Ik ben nooit ziek en gebruik geen medicijnen (uit principe), heb geen auto en doe alles op de fiets(zelfs vakanties naar het buitenland, en mijn conditie is top op mijn 52ste.. Mijn advies: Iedereen minderen met vlees en vis, en zoveel mogelijk vegetarisch eten: Goed voor milieu en gezondheid!
Op 2 oktober 2008 om 21:35 zei Sanne :
@mario: als je nooit ziek bent hoef je ook geen medicijnen te nemen ;heeft niet zo veel met principe te maken denk ik;)
verder vind ik je pleidooi uitermate inspirerend eens goed naar mijn eigen eetgedrag te kijken!
Op 22 september 2009 om 11:48 zei John :
Leuke tweet weer van dit (al wat oudere) artikel. Beetje een kansloos initiatief alleen. Het is volstrekt tegennatuurlijk voor een mens om geen vlees te eten. Ons hele gebit en spijsverteringskanaal is er voor gemaakt om naast planten ook dieren te eten. In dit geval help ik dus graag de natuur een handje en maak ik 1 oktober een extra lekker stukje vlees klaar
Op 22 september 2009 om 15:01 zei Jurjen :
Sojaproducten smakeloos? Klopt, maar je moet ze ook niet alleen eten, maar in combinatie met andere etenswaren.
Mijn vriendin is vegetarisch (niet heel strikt, af en toe eet ze in het restaurant nog wel eens een stuk vlees en op reis is het altijd wat lastiger om een gebalanceerde maaltijd te vinden). Ik moet toegeven: ze kookt heerlijk, ik mis het vlees totaal niet en het is ook nog eens zeer gezond.
Jammer dat veel vegetariërs (en zeker veganisten) alleen maar vlees schrappen en niet goed nadenken over wat er vervolgens gecompenseerd moet worden (zoals de eiwitten). In mijn geval scheelt het dat er bij mij heel erg op wordt gelet (ze is immers natuurgeneeskundige, waar een stuk diëtiek in zit).
Vlees volledig uit den boze is een beetje overdreven, je ontkomt er niet aan soms dierlijke producten te gebruiken, maar iedere avond biefstuk is onzin!
Op 22 september 2009 om 16:25 zei John :
@Jurjen: Dus je vriendin is niet vegetarisch? Er is niet zoiets als een beetje vegetarisch (net zoals er ook niet zoiets is als een beetje zwanger)
Op 22 september 2009 om 18:30 zei Joen :
@Jurjen: @John: Mensen zijn niet vegetarisch, ze zijn vegetarier…
Als je vleesconsumptie beperkt blijft tot enkele keren per jaar, vind ik best dat je jezelf vegetarier mag noemen, anders wordt het weer zo lastig met “ik eet eigenlijk nooit vlees, en ik heb ook liever dat je het niet kookt als ik bij je kom eten, maar heel af en toe laat ik het toch even los, maar dat is bijna nooit, dus ik ben niet echt een vegetarier, maar meestal wel…” Bekt zo lastig.
Op 22 september 2009 om 18:39 zei John :
@Joen: Dat klinkt bijna als “Ja ik ben atheist maar met kerstmis ga ik wel naar de kerk” Zeggen dat je liever geen vlees eet kan wat mij betreft prima, dat maakt je nog geen vegetariër. Dat is hetzelfde dat ik liever geen witlof eet omdat ik het gewoon niet lekker vind. Dat maakt me nog niet iemand die uit principe geen witlof eet omdat ik het zielig vind voor het plantje, beter voor de wereldbevolking of wat dan ook.
Vegetariër zijn is wat mij betreft uit overtuiging geen vlees eten en principes zijn er (voor mij dan) niet om een paar keer per jaar even opzij te zetten als dat handiger uitkomt.
Op 22 september 2009 om 22:03 zei Joen :
@John: Dat is het ideale geval ja, permanent ten alle tijde aan je principes vasthouden, en tevens het uitgangspunt. Maar af en toe een moment van zwakte is niet onmenselijk.
Op 23 september 2009 om 13:58 zei Jurjen :
Je vergelijkingen slaan weer als een lul op een drumstel, John.
Vegetariër ben je inderdaad vanwege bepaalde overtuigingen (wat die dan ook mogen zijn voor een ieder). Het is echter ondergeschikt aan je gezondheid, dus als je dan eens ergens anders eet, kun je maar beter dat stukje vlees eten dan dat je een eiwittekort opbouwt. En om nou een compleet sociaal leven opzij te zetten, omdat de rest allemaal vlees eet, doet de (geestelijke) gezondheid ook niets goeds.
En ja: ook vegetariërs hebben ook wel eens een avond geen zin om te koken. En restaurants met GOEDE vegetarische gerechten zijn schaars.
Op 24 september 2009 om 12:37 zei Mathijs :
Nou, ik geloof dat ik het in deze discussie nog niet eens zo oneens ben met John. Ik ben er nog een beetje beduusd van.
@Jurjen: wat John voor punt probeert te maken heeft slechts te maken met nomenclatuur. Hij zegt gewoon: vegetariërs eten nooit vlees, als je dus wel eens vlees eet, ben je geen vegetariër. Hij geeft verder geen waardeoordeel over vegetarisme of over het soms eten van vlees.
Verder snap ik ook je opmerking over eiwittekort, sociaal leven en niet zelf koken ook niet zo goed, terwijl je het eerder over je eega hebt, die natuurgeneeskundige is. Als je een beetje nadenkt over je voeding (maaltijd: vitamines + koolhydraten + eiwitten), bouw je geen eiwittekort op als vegetariër. Je opmerking over sociaal leven opzij zetten slaat als een tang op een varken (of leef je in een omgeving waarin de rangorde in de kudde wordt bepaald door de hoeveelheid vlees die je naar binnen werkt?). Verder kan je ook als vegetariër uit eten gaan. Het is goed zoeken (en de meeste restaurants komen inderdaad niet verder dan doperwten uit blik), maar er zijn echt wel leuke plekken te vinden waar je buitenshuis vegetarisch (of zelfs veganistisch, als je wilt) uit eten kan gaan.
Op 24 september 2009 om 13:03 zei Frank :
Ekko in Utrecht en Dunya in Rotterdam zijn van die restaurants. Voor laatstgenoemde is het wel wijs goed vantevoren te reserveren.
Op 24 september 2009 om 14:22 zei Jurjen :
Sociale leven was een referentie naar het bij een ander thuis eten. Dit doen we veel met vrienden, maar vrijwel niemand anders is vegetarisch. Om het voor iedereen leuk en aardig te houden, doet ze gewoon mee met de rest.
Uiteraard zal ze geen tekorten oplopen, omdat ze goed gebalanceerd eet. Ik ken overigens wel een aantal andere mensen die hier heel anders mee omgaan. Geen vlees, maar ook geen vleesvervangers en praktisch alleen maar op een slablaadje kauwen.
Op 24 september 2009 om 15:38 zei John :
@Mathijs: We zijn het ook wel eens eens
Verder zit er trouwens in Lelystad een uitstekend vegetarisch chinees restaurant.
Op 24 september 2009 om 15:50 zei Bootvis :
“of leef je in een omgeving waarin de rangorde in de kudde wordt bepaald door de hoeveelheid vlees die je naar binnen werkt?”
Ohhh, dat zou geweldig zijn.
Op 24 september 2009 om 16:02 zei Frank :
Dit hele gedoe doet me denken aan een initiatief van die ouwe gek van een maddox