7 juni 2009
2009 is een Tering-jaar
Nee, de titel slaat niet op de uitslagen van de verkiezingen, neergestorte vliegtuigen, griepepidemie of andere drama’s die 2009 kent. Het is wellicht geheel aan je voorbij gegaan, maar 2009 is het jaar van de Tuberculose (TBC), in de volksmond ook wel Tering genoemd. Waarom jij (en ik ook tot voor kort), daar niet van op de hoogte was, is omdat TBC in Nederland helemaal geen groot probleem is. Ongeveer 1 % van de bevolking is besmet en in slechts een enkel geval hebben we te maken met een resistentie bacterie, die we ook nog wel kunnen behandelen omdat we hier in Nederland genoeg geld hebben om een half jaar lang mensen op te nemen in een ziekenhuis en aan een infuus met antibiotica te leggen.
Wereldwijd is het probleem een stuk groter, ongeveer 1/3 van de wereldbevolking is besmet met TB. In Afrika bijvoorbeeld, is het moeilijker en problematischer (resistente) TBC te behandelen, aangezien een groot gedeelte besmet is met zowel HIV als TBC. Medicijnen voor beide aandoeningen zijn slecht te combineren en het is tevens erg moeilijk mensen aan de medicijnen te krijgen en te houden. De antibioticakuur die nu gegeven wordt, bestaat uit vier antibiotica die zes maanden geslikt moeten worden. De bijwerkingen zijn enorm en de therapietrouw is hierbij erg belangrijk, maar vanwege de bijwerkingen en de duur van de therapie erg laag. Kort door de bocht kun je stellen dat door slechte therapietrouw weer resistentieontwikkeling ontstaat en de TBC bacterie zich vrolijk verspreid over de wereld. We zitten dus met smart te wachten op een nieuwe behandeling voor TBC die passend en succesvol is. Was het maar zo makkelijk.
Zoals in eerdere artikelen uitgelegd: de pipeline is leeg! Ofwel, de komende tien jaar hoeven we geen nieuwe medicijnen tegen TBC te verwachten van de farmaceutische industrie. Nu valt als eerste op te merken, dat het voor de farmaceutische industrie niet rendabel is om een nieuw antibioticum op de markt te brengen. De huidige therapie kost 11 euro voor zes maanden, het is moeilijk om daar tegen te concurreren en daarnaast zou het nieuwe antibioticum in de praktijk amper gebruikt worden, omdat de resistente vorm nog te behandelen is met andere antibiotica. Artsen bewaren het nieuwe antibioticum dan graag als laatste redmiddel. Er is dus wel vraag naar een nieuw middel, maar het heeft tegelijkertijd geen afzet, als gezond farmaceutisch bedrijf zou je dus wel gek zijn als je in TBC ging investeren.
Maar gelukkig zijn we niet alleen van de farmaceutische industrie afhankelijk als het gaat om de ontwikkeling van geneesmiddelen. Er zijn enkele organisaties (TBTC, EDCTP, CDC) die nu bezig zijn met het ontwikkelen van een nieuw medicijn tegen TBC. Over geld hoeven we ons dan geen zorgen te maken. Toch is er nog steeds geen nieuw medicijn en dat heeft verschillende oorzaken die ik kort met jullie zal bespreken om een beter beeld te geven van de TBC problematiek.
Allereerst is het screenen (met behulp van high througput screening) en vinden van werkzame verbindingen die matchen met het target erg lastig voor de TBC bacterie,omdat deze nogal complex is. Het tweede probleem is vervolgens onderzoek doen als er een potentiële verbinding is gevonden. Er zijn geen goede diermodellen voor TBC en ten tweede kleven er nogal wat ethische en praktische bezwaren aan het houden van clinical trials, deze zouden dan met name in Afrika uitgevoerd moeten worden.
De TBC problematiek is complexer dan je in eerste instantie zou denken en geld is niet enige probleem. De bestaande behandeling van TBC is niet optimaal, heeft veel bijwerkingen en kan niet ingezet worden bij resistente TBC. Het ontwikkelen van nieuwe medicijnen is erg lastig aangezien de TBC bacterie een hardnekkige vervelende bacterie is, die zich niet zomaar laat vangen. Er wordt daarom momenteel gekeken naar bestaande middelen die eventueel ingezet kunnen worden in de behandeling van TBC (off label gebruik) en oude medicijnen in een andere combinatie of dosis die wellicht doeltreffender is de behandeling. Ook wordt geprobeerd de therapietrouw te verbeteren door de zogeheten DOT therapie, waarbij de patiënt door een buddy herinnerd wordt aan het nemen van zijn medicijn. Persoonlijk denk ik dat het ontwikkelen van een goed vaccin de beste oplossing zou zijn. Er bestaat al een vaccin, maar de werking is zo matig dat het enkel gegeven wordt aan kinderen die potentieel besmet zouden kunnen worden. Het vaccin voorkomt dan niet de infectie, maar voorkomt ernstige complicaties zoals hersenvliesontsteking. Voor de ontwikkeling van een goed vaccin geldt echter een beetje hetzelfde als voor de antibiotica: zo makkelijk is het allemaal niet… En we zullen dus nog even moeten wachten voor de optimale TBC behandeling aangeboden wordt. Het is echter wel belangrijk dat hierin geïnvesteerd wordt en blijft, want ook al lijkt TBC geen groot probleem en zeker niet hier in Nederland, het is slechts een kwestie van tijd voor dat het woord ‘tering’ ook bij ons weer terug is in de dagelijkse praktijk en niet alleen als scheldwoord.
Deze keer (zondag 7 juni 2009) geheel verzorgd door Ellen.
